لغات هم خانواده

متمم های فعلی

شناخت متمم فعل

متمّم ، گروه اسمي است كه پس از حرف اضافه ( از ، به ، با ، براي ، در ، بر ،  و … ) مي آيد .

به آن دسته از متمّم ها كه فعل به آن ها نياز دارد ،
متمم فعل گفته مي شود :  ايران با دشمن متجاوز  مي جنگد .   ( متجاوز :
متمم فعلي )

      متمم فعل ، جزءِ اجزاي اصلي گزاره و جمله است و
در شمارش تعداد اجزاي جمله به حساب مي آيد .زيرا با حذف آن ، جمله ناقص ،
بي معنا و يا نارسا مي شود . هر گزاره يا جمله تنها مي تواند يك متمم فعل
داشته باشد . البتّه گاه ممكن است چند متمم فعل با حرف عطف در كنار يكديگر
قرار گيرند :

من از حساب و پرسش روزقيامت مي ترسم .

 فعل هايي كه به متمّم نيازمندند ، حرف اضافه ي مخصوصي دارند و بي آن به كار نمي روند .

فعل هايي كه متمم مي طلبند به دو دسته اند :

الف )    فعل هايي كه به جز نهاد ، تنها متمم مي طلبند  و يك جمله ي سه جزيي يا گذرا به متمم توليدمي كنند . مانند :

انديشيدن :  به                                                 

رنجيدن     :  از                                             

ترسيدن    :  از

جنگيدن    :   با

گنجيدن     :  در

ب ) فعل هايي كه جز نهاد و متمم ، مفعول نيز مي
طلبندو به همين دليل دو نقش نماي مفعولي ( را ) و متممي ( حرف اضافه ) را
با هم دارند .
مانند :

ترساندن  :  را   –  از                                كودك را از موجودات خيالي ترساند

پرسيدن   :  را  –  از                                  معلم درس را از دانش آموز پرسيد

گنجاندن   :  را  – در                                  احمد كتاب را در قفسه گنجاند

سنجيدن   : را   –  با                                 رضا خود را با رستم مي سنجد

فروختن    :  را – به                                   كتاب را به دوستش فروخت

بنابراين براي تشخيص متمم فعل ضروري است حروف اختصاصي افعال را بدانيم  .

الف -فعل هايي كه علاوه بر نهاد به متمم نياز دارند ( سه جزيي با متمم / گذرا به متمم )  :

 ۱- فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها   «   به  » است  

انديشيدن – انجاميدن  – باليدن  – برازيدن – برخوردن 
– پرداختن  – پيوستن – چسبيدن – روي آوردن – زيبيدن – گرويدن – مانستن –
نازيدن  – نگريستن

۲-  فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها  «  با » است 

آميختن ( مخلوط شدن )  – جنگيدن – درآميختن  – درآويختن – ساختن ( سازش كردن )  – سر كردن – ور رفتن

۳- فعل هايي كه حرف اضافه ي اختصاصي آن ها  « از » است

بازماندن – برآشفتن  – پرهيزيدن – ترسيدن – جَستن –
دست كشيدن – دست برداشتن – رَستن  – رنجيدن – رهيدن – گذشتن – گريختن –
گسستن ( جدا شدن ) هراسيدن

۴- فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها  «  در » است  : گنجيدن  – فرو رفتن

۵- فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها «  بر » است :  شوريدن

ب – فعل هايي كه علاوه بر نهاد و متمم به مفعول نيز نياز دارند( چهارجزيي با مفعول و متمم / گذرا به مفعول و متمم )  :

۱-  فعل هايي كه حرف اضافه ي اختصاصي آن ها  « به » است

آموختن ( ياد دادن ) –  آويختن ( نصب كردن )  – 
آلودن –  افزودن  –  باختن  – بخشيدن – برانگيختن  – پرداختن – پيوستن –
سپردن – فرمودن – فروختن  – گفتن – گماردن – گماشتن – دادن – ديكته كردن –
ماليدن – مالاندن – نشان دادن – نشان دادن

۲- فعل هايي كه حرف اضافه ي اختصاصي آن ها  « با » است 

آراستن – آميختن ( مخلوط كردن ) اندودن – سنجيدن –

۳- فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها  «  از »  است

آموختن ( ياد گرفتن )  – پرسيدن – خريدن – دزديدن – زدودن – ربودن – ستاندن – ستدن – شنيدن – طلبيدن – كاستن – كش رفتن – گرفتن –

۴- فعل هايي كه حرف اضافه ي مخصوص آن ها  « در » است  : فرو بردن – فرو كردن

نكته ۱ : اگر تكواژ گذرا ساز « ان » به فعل هاي گذرا
به متمم ( سه جزيي با متمم ) افزوده شود ، آن ها را به فعل هاي گذرا به
مفعول و متمم تبديل مي كند .

ترسيدن <>  ترساندن                  چسبيدن<> چسباندن



مخالف كلمات ( متضاد ) / هم خانواده ی كلمات مترادف كلمات( هم معنی

مخالف كلمات ( متضاد )

هنرمند =   بی هنر/آمدن =  رفتن  /ارزان = گران  / بی نیاز = نیازمند  

پست = بلند / تاریك = روشن  / ضعیف = قوی / كم هوش = باهوش /غمگین = شادمان  /         /ناتوان =توانا/

شب = روز    /  بالا = پایین  /   زشت = زیبا    /جوان = پیر   / خشك = خیس/

خنده = گریه  /  خوبی = بدی     /  ترسو = دلیر    / محروم = بهره مند   /  خندان = گریان  / 

دیر = زود     /   راست = دروغ    /  روزانه = شبانه    /   روشنایی = تاریكی /  سیاه = سفید/

گرم = سرد    /  ناشناخته = آشنا   /  بیگانه = آشنا   /  ویران = آباد  /  كم = زیاد/

زندگی = مرگ     /   آغاز = پایان   /     جنگ = صلح     / آسان = دشوار   /   ثروتمند = فقیر/

به آرامی = به تندی/  ناپسند = پسندیده  / خیر = شر / ناجوانمرد = جوانمرد /   بگو = نگو/

تند = آرام    /  سیراب = تشنه   /   كوتاه = بلند    /   كهنه = بلند     /   جدید = كهنه/

دشمنان = دوستان   / جانور اهلی = جانور وحشی / خشك : خیس /  گفت : نگفت            آشنا : نا شناس/

هم خانواده ی كلمات

تابش : تابنده – تابان –تابندگی      //   تصویر : تصاویر –مصور – تصور – صورت  

جمع : جامعه – اجتماع – مجموع – جمعیت – جامع / حاصل : تحصیل – محصول – محصل حصول  

حفظ : حافظ – محفوظ – محافظ – محفظه     / حس : حساس – محسوس – احساس       

حركت : حركات : محرك – تحریك – تحرك – متحرك/   خبر : اخبار – مخبر – مخابره- مخابرات      

زحمت : مزاحم – مزاحمت – زحمات    /    سفر : مسافر – مسافرت

شغل : شاغل – مشغول – اشتغال – مشاغل / علم : عالم – معلوم – تعلیم – تعلم – معلم/علوم

فكر : افكار – متفكر – فكور – تفكر     /   /    قصد : قاصد – مقصود – مقصد

كتاب : مكتوب – كاتب – مكتب        /      كشف : كاشف – اكتشاف – مكتشف

اشتیاق : شوق – مشتاق – مشوق – تشویق   /   میلاد : مولود – ولد – ولادت

میراث : ارث – وارث – وراثت – ورثه   /   نظم : ناظم – منظم – تنظیم

جز : اجزا – مجزا      /   حق : حقیقت – حقایق – حقوق –حقانیت -تحقیق

مترادف كلمات.( هم معنی )

آخر:     پایان- سرانجام        / ابتداء : اول – آغاز    / كاهل : تنبل -سست

آرامگاه :     قبر- گور         /      ابله : نادان – بی خرد    /      ثروت : مال – دارایی

آشكار :    نمایان –پدیدار /  پاییز : خزان – برگ ریزان     /   حرفه : پیشه – شغل

آغاز :     شروع – ابتداء  /      تبسم : خنده – لبخند   /    دانا : دانشمند -عالم

آموزگار:  معلم –استاد    /    تصور : اندیشه – خیال   /   ماجرا : پیشامد – حادثه

آهسته –آرام – یواش     / دانه : بذر – تخم   /    صریح : آشكار – روشن

جمع : گروه – دسته     /   پایه :  اساس – بنیاد  / آیین : دین – مذهب 

جاهل : نادان – بی عقل   /  آرمان : امید – آرزو /  پروا : ترس -هراس

آهنگ : صدا – آواز  /   بچه : كودك –طفل   /  بسیار : زیاد – فراوان

بامداد : صبح – سحر   /  دلیر : شجاع – بی باك  / راز : سر – رمز

كهنسال : پیر – سالخورده     /  دیار : سرزمین – مرزوبوم  / تحفه : ارمغان – سوغات

اجر : مزد –پاداش/   ثمره : میوه – نتیجه   / بدرود : وداع  –  خدا حافظ



    ویدیو : لغات هم خانواده
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b