درباره سنسورها

اطلاعات کامل درباره سنسورها و کاربردها

سنسور چیست ؟

سنسور المان حس
کننده ای است که کمیتهای فیزیکی مانند فشار، حرارت، رطوبت، دما، و … را
به کمیتهای الکتریکی پیوسته (آنالوگ) یا غیرپیوسته (دیجیتال) تبدیل می کند.
این سنسورها در انواع دستگاههای اندازه گیری، سیستمهای کنترل آنالوگ و
دیجیتال مانند PLC مورد استفاده قرار می گیرند. عملکرد سنسورها و قابلیت
اتصال آنها به دستگاههای مختلف از جمله PLC باعث شده است که سنسور بخشی از
اجزای جدا نشدنی دستگاه کنترل اتوماتیک باشد. سنسورها اطلاعات مختلف از
وضعیت اجزای متحرک سیستم را به واحد کنترل ارسال نموده و باعث تغییر وضعیت
عملکرد دستگاهها می شوند.

سنسورهای بدون تماس

سنسورهای بدون
تماس سنسورهائی هستند که با نزدیک شدن یک قطعه وجود آنرا حس کرده و فعال می
شوند. این عمل به نحوی که در شکل زیر نشان داده شده است می تواند باعث
جذب یک رله، کنتاکتور و یا ارسال سیگنال الکتریکی به طبقه ورودی یک سیستم
گردد.

کاربرد سنسورها

۱- شمارش تولید: سنسورهای القائی، خازنی و نوری

۲- کنترل حرکت پارچه و …: سنسور نوری و خازنی

۳- کنترل سطح مخازن: سنسور نوری و خازنی و خازنی کنترل سطح

۴- تشخیص پارگی ورق: سنسور نوری

۵- کنترل انحراف پارچه: سنسور نوری و خازنی

۶- کنترل تردد: سنسور نوری

۷- اندازه گیری سرعت: سنسور القائی و خازنی

۸- اندازه گیری فاصله قطعه: سنسور القائی آنالوگ

مزایای سنسورهای بدون تماس

سرعت سوئیچینگ
زیاد: سنسورها در مقایسه با کلیدهای مکانیکی از سرعت سوئیچینگ بالائی
برخوردارند، بطوریکه برخی از آنها (سنسور القائی سرعت) با سرعت سوئیچینگ تا
۲۵KHz کار می کنند.

طول عمر زیاد: بدلیل نداشتن کنتاکت مکانیکی و عدم نفوذ آب، روغن، گرد و غبار و … دارای طول عمر زیادی هستند.

عدم نیاز به نیرو و فشار: با توجه به عملکرد سنسور هنگام نزدیک شدن قطعه، به نیرو و فشار نیازی نیست.

قابل استفاده در
محیطهای مختلف با شرایط سخت کاری: سنسورها در محیطهای با فشار زیاد، دمای
بالا، اسیدی، روغنی، آب و … قابل استفاده می باشند.

عدم ایجاد نویز در هنگام سوئیچینگ: به دلیل استفاده از نیمه هادی ها در طبقه خروجی، نویزهای مزاحم Bouncing Noiseایجاد نمی شود.
سنسورهای القائی

سنسورهای القائی
سنسورهای بدون تماس هستند که تنها در مقابل فلزات عکس العمل نشان می دهند و
می توانند فرمان مستقیم به رله ها، شیرهای برقی، سیستمهای اندازه گیری و
مدارات کنترل الکتریکی PLC ارسال نمایند. مانند:.

سنسورهای مادون قرمز پسیو

وسایل الکترونیکی
هستند که تشعشعات اینفرارد از اجسام و اهداف را در میدان دیدش اندازه
گیری می کند. به این سنسورها “سنسورهای PIR” گفته می شود که از مخفف
Passive InfraRed sensors گرفته شده است.

PIR ها گاهی برای
آشکارسازی اهداف متحرک بکار می روند، به این صورت که منبع انتشار
اینفرارد با یک دما، مانند بدن، از جلوی منبع اینفرارد دیگر با دمای دیگر،
مانند دیوار عبور می کند و بر اساس این تغییر آشکار سازی صورت می گیرد.

همه اشیاء
اینفرارد (مادون قرمز) تشعشع می کنند. این تشعشع از دید انسان نامرئی است
ولی می تواند با وسایل الکترونیکی که برای این هدف ساخته شده اند، آشکار
شود. عبارت “پسیو” در این سنسور به این معنی است که این سنسور از خود هیچ
نوع انرژی ساتع نمی کند، و فقط تشعشعات اینفرارد را از قسمت جلوئی سنسور
)Sensor Face( دریافت می کند. در هسته یا مرکز PIR یک یا دسته ای از
سنسورهای نیمه هادی وجود دارد، که مساحت تقریبی آن یک چهارم اینچ مربع است.
این ناحیه از مواد گرما برقی )pyroelectric( ساخته شده است.

سنسورهای فعلی
روی چیپ ها از مواد گرما برقی طبیعی یا مصنوعی و معمولا به صورت یک غشا یا
لایه نازک ساخته می شوند. بعضی از ترکیبات عبارتند از: گالیوم
نیترید)GaN(، کاسیم نیترات )CsNO3)، پلى وينيل فلوراید، مشتقات فنیل
پیرازین و لیتیوم تانتالیک (LiTaO3( که مانند کریستال است و خواص پیرو
الکتریک و پیزو الکتریک -ويژگى برخى کريستالها که به هنگام اعمال ولتاژ به
انها تحت فشار قرار مى گيرند يا به هنگام قرار گرفتن در معرض فشار
مکانيکى يک ولتاژ توليد مى کنند- را با هم دارد.

سنسور PIR اغلب
به عنوان قسمتی از مدارات مجتمع ساخته می شود و ممکن است شامل یک، دو، سه
یا چهار “پیکسل”، شامل مساحتهای مساوی از مواد گرما برقی باشد. ممکن است
سنسورها را به صورت جفتهائی به ورودیهای مخالف تقویت کننده های تفاضلی متصل
کنند. در چنین ترکیبی اندازه گیریهای PIR ها یکدیگر را خنثی کرده و در
نتیجه اندازه متوسط دمای میدان دید از سیگنال الکتریکی برداشته می شود. این
به سنسور اجازه می دهد تا در مقابل آشکارسازی خطا که ناشی از تشعشعات
نوری یا روشنائی های بزرگ است، مقاومت کند. نورهای روشن پیوسته می تواند
این سنسور را اشباع کرده و باعث می شود تا سنسور نتواند اطلاعات بیشتری را
ثبت کند. در عین حال این ترکیب تفاضلی، تداخل مد مشترک را مینیمم می کند
که مانع از راه اندازی ناشی از میدانهای الکتریکی نزدیک به وسیله می شود.
به هر حال این ترکیب نمی تواند دما را اندازه گیری کند و مختص آشکار سازی
اشیاء متحرک است.

آشکارسازهای مبتنی بر سنسورهای PIR

در این آشکار
سازها معمولا سنسور PIR روی برد مدار چاپی سوار است که دارای تجهیزاتی برای
تفسیر سیگنال دریافتی می باشد. مدار اصلی در محفظه ای قرار دارد که در
مکانی قرار می گیرد که در میدان دید سنسور قرار نگیرد. اینفرارد می تواند
از پنجره به سنسور برسد چون پلاستیک بکار رفته در آن از دید اینفرارد شفاف
است و برای حفاظت سنسور از گرد و غبار و حشرات که باعث پوشاندن میدان دید
می شوند، بکار می رود.

مکانیسم کوچکی
برای متمرکز کردن انرژی اینفرارد دور دست به سطح سنسور بکار می رود. به این
صورت که پنجره فوق الذکر را از لنزهای فشرده شده ای می سازند و گاهی
اوقات از آینه های سهموی برای این کار استفاده می کنند. همچنین یک پنجره
—– برای محدود کردن طول موج ورودی بین ۱۴-۸ میکرومتر قرار می گیرد که
مهمترین تشعشعات اینفرارد انسان در آن قرار دارد و قویترین آنها ۹/۴
میکرومتر است.

وسیله PIR می
تواند به عنوان یک دوربین بکار رود که می تواند مقدار انرژی متمرکز شده
اینفرارد را به سطح خود در خود برای چند لحظه نگه دارد. یک بار که توان به
PIR اعمال شد، انرژی برای چند لحظه در حالت سکون می ماند و می تواند یک
رله کوچک را تحریک کند. این رله می تواند دسته ای از اتصالات الکتریکی را
کنترل کند که به ورودی هشدار یک آشکار ساز متصل است. اگر انرژی تمرکز شده
در طول زمان تغییر کند این وسیله حالت هشدار را تغییر می دهد. این رله
معمولا یک رله نرمال بسته )NC( یا فرم B است. برای اطلاعات بیشتر در مورد
رله این مقاله را مطالعه نمائید.

یک شخص که وارد
میدان دید سنسور شده آشکار می شود در صورتیکه انرژی اینفرارد ارسالی بدن
متجاوز با قسمتی از مدار که انرژی محیط قبلی دیده شده توسط سنسور را از
محیط حفاظت شده را دارد، تداخل پیدا کند. حالا این بخش از چیپ نسبت به
وقتیکه شخص وجود نداشت گرمتر شده است. حال اگر متجاوز حرکت کند یک نقطه داغ
را روی سطح سنسور توسط آینه متمرکز کننده جابجا می کند. این حرکت انرژی
رله را تخلیه و اتصال هشدار را برقرار می کند. به طور عکس اگر شخص سعی کند
با گرفتن یک عایق حرارتی از روبروی سنسور عبور کند، یک نقطه سرد را روی
سطح سنسور جابجا کرده و انرژی رله را تخلیه و هشدار را فعال می کند. تنها
راه این است که عایق همدما با میدان دید قبلی سنسور باشد.

سازندگان این
سنسور پیشنهادات زیادی برای مکان نصب درست، برای جلوگیری از هشدار اشتباه
دارند. آنها پیشنهاد می دهند که سنسور PIR را در مسیری که از شیشه دیده شود
قرار ندهید. اگر چه طول موجهای حساس دستگاه از شیشه به راحتی نفوذ نمی
کنند، ولی منابع اینفرارد قوی مانند موتور ماشینها یا بازتاب نور آفتاب می
توانند با گول زدن دستگاه، هشدار اشتباه (بدون متجاوز) را فعال کنند.
البته شخصی که بتواند از پشت سنسور عبور کند نیز نمی تواند آشکار شود.

همچنین توصیه شده
که سنسور PIR در نزدیکی کانالهای هوا قرار نگیرد. زیرا با اینکه تشعشع
اینفرارد هوا بسیار کم است ولی با خنک شدن پلاستیک محافظ و یا لنز می
توانند به عنوان هدف خنک تلقی شده و هشدار را اشتباها فعال نمایند.

سنسورهای PIR با
ترکیبات مختلف کاربردهای فراوانی دارد. اکثر کاربرد این سنسور در سیستمهای
حفاظتی خانه است و رنجی در حدود ۱۰ متر دارند. بعضی PIR های بزرگتر با یک
آینه می توانند تغییرات اینفرارد را در ۳۰ متری یا بیشتر حس کنند. همچنین
PIR هائی وجود دارند که با آینه های چند جهتی می توانند میدان دید عریض
تری در حدود ۱۱۰ درجه یا برعکس باند باریک را حس کنند.

کنترل کننده های از راه دور حرارتی مبتنی بر سنسورهای PIR

طراحان از خاصیت
اندازه گیری از راه دور سنسورهای PIR استفاده کرده و با استفاده از خروجی
“غیر تفاضلی” سنسور برای کنترل حرارت استفاده می کنند. سیگنال خروجی با
سیگنال کالیبره شده بر اساس جنس و حرارت دیده شده توسط سنسور، مقایسه می
شود. بدون کالیبراسیون PIR فقط می تواند تغییرات دمائی را به ما نشان دهد و
نمی تواند دمای حقیقی آن را به ما بدهد.

سنسورهای بیوالکتریکی Biosensors

بیوسنسورها طی
سالهای اخیر مورد توجه بسیاری از مراکز تحقیقاتی قرار گرفته است.
بیوسنسورها یا سنسورهای بر پایه مواد بیولوژیکی اکنون گستره ی وسیعی از
کاربردها نظیر صنایع دارویی، صنایع خوراکی، علوم محیطی، صنایع نظامی بخصوص
شاخه Biowar و … را شامل میشود.

توسعه بیوسنسورها
از ۱۹۵۰ با ساخت الکترود اکسیژن توسط لی لند کلارک در سین سیناتی آمریکا
برای اندازه گیری غلظت اکسیژن حل شده در خون آغاز شد. این سنسور همچنین
بنام سازنده ی آن گاهی الکترود کلارک نیز خوانده میشود. بعداً با پوشاندن
سطح الکترود با آنزیمی که به اکسیده شدن گلوکز کمک میکرد از این سنسور برای
اندازه گیری قند خون استفاده شد. بطور مشابه با پوشاندن الکترود توسط
آنزیمی که قابلیت تبدیل اوره به کربنات آمونیوم را داراست در کنار الکترودی
از جنس یون NH4++ بیو سنسوری ساخته شده که میتوانست میزان اوره در خون یا
ادرار را اندازه گیری کند. هر کدام از این دو بیوسنسور اولیه از
ترنسدیوسر متفاوتی در بخش تبدیل سیگنال خویش استفاده میکردند. در نوع اول
میزان قند خون با اندازه گیری جریان الکتریکی تولید شده اندازه گیری میشد
(آمپرومتریک) در حالیکه در سنسور اوره اندازه گیری غلظت اوره بر اساس
میزان بار الکتریکی ایجاد شده در الکترودهای سنسور صورت می
پذیرفت)پتنشیومتریک Potentiometric(.

ممکن است روزی
فرا رسد که بیمار بدون نیاز به مراجعه به پزشک و تنها بر مبنای اطلاعاتی که
توسط یک COBD یا Chip-on-Board-Doctor فراهم میشود نوع بیماری تشخیص داده
شده و سپس داروهای مورد نیاز مستقیماً درون خون تزریق شود. این مسئله
باعث خواهد شد که دوز مصرفی دارو بسیار پایین آمده و ضمناً از میزان اثرات
جانبی دارو Side-Effect بطرز فاحشی کاسته شود، چرا که دارو مستقیماً به
محل مورد نیاز در بدن ارسال میشود.

کاری که یک
بیوسنسور انجام میدهد تبدیل پاسخ بیولوژیکی به یک سیگنال الکتریکی است و
شامل دو جزء اصلی: پذیرنده Receptor و آشکارکننده Detector است. قابلیت
انتخابگری یک بیوسنسور توسط بخش پذیرنده تعیین میشود. آنزیمها، آنتی بادی
ها، و لایه های لیپید (چربی) مثالهای خوبی برای Receptor هستند.

وظیفه دتکتور
تبدیل تغییرات فیزیکی یا شیمیایی با تشخیص ماده مورد تجزیه )Analyte( به یک
سیگنال الکتریکی است. کاملاً واضح است که دتکتورها قابلیت انتخاب در نوع
واکنش صورت گرفته را ندارند. انواع دتکتورهای (یا ترانسدیوسرها یا مبدلها
یا آشکارسازها) مورد استفاده در بیوسنسورها شامل: الکتروشیمیایی، نوری،
پیزوالکتریک و حرارتی میباشند. در نوع الکتروشیمیای عمل تبدیل به یکی از
صورتهای: آمپرومتریک، پتانشیومتریک، و امپدانسی صورت میپذیرد. متداولترین
الکترودهای مورد استفاده در نوع پتانشیومتریک شامل: الکترود شیشه ای Glass
Electrode، الکترود انتخابگر یونی Ion-Selective، و ترانزیستور اثرمیدان
حساس یونی Ion-sensitive FET یا ISFET هستند.

بطورکلی یک
بیوسنسور شامل یک سیستم بیولوژیکی ایستا Immobilized نظیر یک دسته سلول، یک
آنزیم، و یا یک آنتی بادی و یک وسیله اندازه گیری است. در حضور مولکول
معینی سیستم بیولوژیکی باعث تغییر خواص محیط اطراف میشود. وسیله اندازه
گیری که به این تغییرات حساس است، سیگنالی متناسب با میزان و یا نوع
تغییرات تولید میکند. این سیگنال را سپس میتوان به سیگنالی قابل فهم برای
دستگاههای الکترونیکی تبدیل کرد.

مزایای بیوسنسورها بر سایر دستگاههای اندازه گیری موجود را میتوان بطور خلاصه بصورت زیر بیان کرد:

مولکولهای
غیرقطبی زیادی در ارگانهای زنده شکل میگیرند که به بیشتر سیستمهای موجود
اندازه گیری پاسخ نمی دهند. بیوسنسورها میتوانند این پاسخ را دریافت کنند.

مبنای کار آنها بر اساس سیستم بیولوژیکی ایستا Immobilized تعبیه شده در خود آنهاست، در نتیجه اثرات جانبی بر سایر بافتها ندارند.

کنترل پیوسته و بسیار سریع فعالیتهای متابولیسمی توسط این سنسورهای امکان پذیر است.
سنسور تشخیص حرکت بدن انسان PIR

همانطور که
میدانید امروزه استفاده از سنسور های تشخیص حرکت رونق بسیار بالایی پیدا
کرده ، هم در زمینه های امنیتی و حفاظتی و هم در مسائل صرفه جویی و بهینه
سازی ، سنسور های PIR یا PASSIVE INFRA RED سنسورهایی هستند که طول موج
Infrared محیط اطراف را دریافت میکنند. در همین زمینه مطالبی به درد بخور و
مدارات آماده برای شما دوستان آماده کردم ، همچنین مقاله ای کامل برای
ارایه به اساتید موجود میباشد . همچنین به علت کار این سنسور در موج مادون
قرمز مقاله ای نیز در زمینه موجهای مادون قرمز در همین مطلب موجود است که
اگر از حق نگذریم مقاله ای کامل و بدون عیب و نقصی میباشد .

هر جسمی که دمایش
بالاتر از صفر درجه مطلق باشد دارای تشعشعات Infrared یا مادون قرمز
میباشد . اما این موج دارای طول موج های مختلف برای درجه حرارتهای متفاوت
است . کاری که این سنسور انجام میدهد در واقع دریافت این امواج در رنج بدن
انسان و تشخیص آن میباشد . از این سنسور در دستگاه هایی که برای تشخیص
حرکت بدن انسان حتی به صورت جزئی استفاده میشود و از نظر دقت و قابلیت
اعتماد در سطح بالایی میباشد بدین وسیله شما یک آشکار ساز حرکت دارید که
فقط به حرکات بدن انسان حساس است ،

در مسائل امنیتی ،
مثل دزدگیرها مفید میباشد و در مسائل مربوط به بهینه سازی مصرف انرژی
میتواند بسیار مفید واقع شود . در روبات زیر که تصویر آنرا مشاهده میکنید
برای پیدا کردن انسان در محیط های تاریک و فاقد نور کاربرد دارد .

تعریف ترانسدیوسر

یک ترانسدیوسر
بنا به تعریف ، قطعه ای است که وظیفه تبدیل حالات انرژی به یکدیگر را
برعهده دارد ، بدین معنی که اگر یک سنسور فشار همراه یک ترانسدیوسر باشد ،
سنسور فشار پارمتر را اندازه می گیرد و مقدار تعیین شده را به ترانسدیوسر
تحویل می دهد ، سپس ترانسدیوسر آن را به یک سیگنال الکتریکی قابل درک برای
کنترلر و صد البته قابل ارسال توسط سیم های فلزی ، تبدیل می کند
.بنابراین همواره خروجی یک ترانسدیوسر ، سیگنال الکتریکی است که در سمت
دیگر خط می تواند مشخصه ها و پارامترهای الکتریکی نظیر ولتاژ ، جریان و
فرکانس را تغییر دهد ، البته به این نکته باید توجه داشت که سنسور انتخاب
شده باید از نوع سنسورهای مبدل پارامترهای فیزیکی به الکتریکی باشد و
بتواند مثلأ دمای اندازه گیری شده را به یک سیگنال بسیار ضعیف تبدیل کند
که در مرحله بعدی وارد ترانسدیوسر شده و سپس به مدارهای الکترونیکی تحویل
داده خواهد شد .

برای درک این
مطلب به تفاوتهای میان دو سنسور انداره گیر دما می پردازیم : ترموکوپل و
درجه حرارت جیوه ای ، دو نوع سنسور دما هستند که هر دو یک عمل را انجام می
دهند ، اما ترموکوپل در سمت خروجی سیگنال الکتریکی ارائه می دهد ، در حالی
که درجه حرارت جیوه ای خروجی خود را به شکل تغییرات ارتفاع در جیوه داخلش
نشان می دهد .

تعریف ترانسمیتر

ترانسمیتر وسیله
ای است که یک سیگنال الکتریکی ضعیف را دریافت کرده و به سطوح قابل قبول
برای کنترلرها و مدارهای الکترونیکی تبدیل می کند ، مثلأ یک حلقه فیدبک
سیگنالی در سطح ماکروولت یا میلی ولت یا میلی آمپرتولید می کند و این
سیگنال ضعیف می تواند با عبور از ترانسمیتر به سیگنالی در سطوح صفر تا ده
ولت و یا ۴ تا ۲۰ میلی آمپر تبدیل شود. ترانسمیترها عمومأ از قطعاتی
مثلop-amp برای تقویت و خطی کردن این سطوح ضعیف سیگنال استفاده می کند .
سنسورها و ملحقات آنها مثل ترانسدیوسرها را در گروه های بزرگی تحت عنوان
ابزار دقیق قرار داده و آنها را بر اساس نوع انرژی قابل استفاده و روشهای
تبدیل ، دسته بندی می کنند .

سنسورهای فشار

فشار را به کمک
دستگاههای فشار سنج اندازه می‌گیرند، عمده‌ترین فشار سنجها که بر حسب
مکانیزم کارشناسان نامگذاری شده است عبارتند از:

فشارسنج لوله U شکل

فشارسنج مکلئود

فشارسنج جیوه‌ای

فشارسنج ترموکوپل

فشارسنج صوتی

فشارسنج خازنی

فشارسنج گاز ایده‌ال

فشارسنج لوله U شکل

ساده ترین و
معروفترین آنها فشار سنج لوله U شکل است که در آن مقداری جیوه در لوله U
شکل ریخته شده و میزان اختلاف فشار محیط )هوا که برابر p0 است( و ماده داخل
فشارسنج که بر مایع جیوه فشار وارد می‌کند از طریق اختلاف ارتفاع ستون
مایع جیوه اندازه گیری می‌شود. بنابراین از این طریق فشار واقعی را
می‌توانیم بدست آوریم: )P = P0 + ρg )h – h0

در رابطه اخیر P
فشار و ρ چگالی ماده و P0 فشار اتمسفر ، h0 ارتفاع ستون مایع در فشار
اتمسفر ، g شتاب جاذبه و h ارتفاع ستون مایع در فشار ماده می‌باشد.

فشارسنج جیوه‌ای(Mercury Barometer)

این فشار سنج
اساساً از یک لوله خالی از هوا درست شده است که یک طرف آن مسدود و طرف دیگر
آن که باز است در ظرف پر از جیوه فرو برده شده است. فشار هوای بیرون ،
جیوه را از منبع به سمت داخل لوله می‌راند. جیوه تا حدی که وزن آن در داخل
لوله ، دقیقاً معادل نیروی ناشی از فشار هوا گردد در لوله فشار سنج بالا
می‌رود و سپس در حالت تبادل و سکون باقی می‌ماند. با تغییر فشار هوا ، سطح
جیوه در داخل لوله نیز بالا و پایین خواهد رفت. در شرایط نرمال جیوه به
اندازه ۹۲/۲۹ اینچ یا ۷۶۰ میلیمتر در لوله بالا می‌آید که فشاری معادل
۱۵/۱۰۱۳ میلی بار است. جیوه در داخل لوله فشارسنج به دلیل خاصیت کشش سطحی
دارای یک سطح محدب است که هنگام تعیین فشار، باید بالاترین سطح محدب قرائت
شود.

فشارسنج فلزی (Aneroid)

فشارسنج فلزی
وسیله‌ای است مکانیکی که از یک محفظه قوطی شکل استوانه‌ای بدون هوا تشکیل
شده است؛ با تغییر فشار هوا این محفظه منقبظ یا منبسط می‌شود. با یک سیستم
نسبتاً پیچیده که مرکب از تعدادی اهرم و قرقره است این تغییرات بزرگ شده و
به یک عقربه که بر روی صفحه مدرجی حرکت می‌کند، منتقل می‌شود. یک شاخص
متحرک که می‌تواند در یک نقطه ثابت شود بر روی فشار سنج تعبیه شده است تا
بتوان تغییرات فشار را نسبت به آخرین قرائت اندازه گیری کرد.

فشار نگار (Barograph)

فشار نگار مشابه
فشارسنج فلزی است با این تفاوت که اثر تغییرات فشار در محفظه بدون هوا ،
به یک قلم انتقال داده شده و قلم بر روی کاغذی که دور یک استوانه چرخان
پیچیده شده است خط پیوسته‌ای را رسم می‌کند. محور عمودی این صفحه بر حسب
واحد فشار و محور افقی آن بر حسب زمان مدرج شده است که معمولاً برای هر دو
ساعت یک خط وجود دارد. فشار نگارهای دقیقی هم ساخته شده است که قادرند
تغییرات فشار را تا یک دهم میلی بار اندازه گیری نمایند، این دستگاهها
میکرو باروگراف نامیده شده‌اند.

سنسورها در ربات

سنسورها اغلب
برای درک اطلاعات تماسی، تنشی، مجاورتی، بینایی و صوتی به‌کار می‌روند.
عملکرد سنسورها بدین‌گونه است که با توجه به تغییرات فاکتوری که نسبت به آن
حساس هستند،

سطوح ولتاژی
ناچیزی را در پاسخ ایجاد می‌کنند، که با پردازش این سیگنال‌های الکتریکی
می‌توان اطلاعات دریافتی را تفسیر کرده و برای تصمیم‌گیری‌های بعدی از
آن‌ها استفاده نمود.

سنسورها را می‌توان از دیدگاه‌های مختلف به دسته‌های متفاوتی تقسیم کرد که در ذیل می‌آید:

a.سنسور محیطی: این سنسورها اطلاعات را از محیط خارج و وضعیت اشیای اطراف ربات، دریافت می‌نمایند

b.سنسور بازخورد: این سنسور اطلاعات وضعیت ربات، از جمله موقعیت بازوها، سرعت حرکت و شتاب آن‌ها و نیروی وارد بر درایورها را دریافت می‌نمایند.

c.سنسور فعال: این سنسورها هم گیرنده و هم فرستنده دارند و نحوه کار آن‌ها بدین ترتیب است که سیگنالی توسط سنسور ارسال و سپس دریافت می‌شود.

d.سنسور غیرفعال:
این سنسورها فقط گیرنده دارند و سیگنال ارسال شده از سوی منبعی خارجی را
آشکار می‌کنند، به‌ ‌همین دلیل ارزان‌تر، ساده‌تر و دارای کارایی کمتر
هستند.

سنسورها از لحاظ فاصله‌ای که با هدف مورد نظر باید داشته باشند به سه قسمت تقسیم می‌شوند:

سنسور تماسی: این نوع سنسورها در اتصالات مختلف محرک‌ها مخصوصا در عوامل نهایی یافت می‌شوند و به دو بخش قابل تفکیک‌اند.

i.سنسورهای تشخیص تماس

ii.سنسورهای نیرو-فشار

سنسورهای مجاورتی:
این گروه مشابه سنسورهای تماسی هستند، اما در این مورد برای حس کردن لازم
نیست حتما با شی در تماس باشد. عموما این سنسورها از نظر ساخت از نوع
پیشین دشوارترند ولی سرعت و دقت بالاتری را در اختیار سیستم قرار می‌دهند.

دو روش عمده در استفاده از سنسورها وجود دارد:

i.حس کردن
استاتیک: در این روش محرک‌ها ثابت‌اند و حرکت‌هایی که صورت می‌گیرد بدون
مراجعه لحظه‌ای به سنسورها صورت می‌گیرد.به عنوان مثال در این روش ابتدا
موقعیت شی تشخیص داده می‌شود و سپس حرکت به سوی آن نقطه صورت می‌گیرد.

ii.حس کردن حلقه
بسته: در این روش بازوهای ربات در طول حرکت با توجه به اطلاعات سنسورها
کنترل می‌شوند. اغلب سنسورها در سیستم‌های بینا این‌گونه‌اند.

حال از لحاظ کاربردی با نمونه‌هایی از انواع سنسورها در ربات آشنا می‌شویم:

a.سنسورهای بدنه (Body Sensors)
این سنسورها اطلاعاتی را درباره موقعیت و مکانی که ربات در آن قرار
داردفراهم می‌کنند. این اطلاعات نیز به کمک تغییر وضعیت‌هایی که در
سوییچ‌ها حاصل می‌شود، به دست می‌آیند. با دریافت و پردازش اطلاعات بدست
آمده ربات می‌تواند از شیب حرکت خود و این‌که به کدام سمت در حال حرکت است
آگاه شود. در نهایت هم عکس‌العملی متناسب با ورودی دریافت شده از خود بروز
می‌دهد.

b.سنسور جهت‌یاب مغناطیسی(Direction Magnetic Field Sensor)
با بهره‌گیری از خاصیت مغناطیسی زمین و میدان مغناطیسی قوی موجود،
قطب‌نمای الکترونیکی هم ساخته شده است که می‌تواند اطلاعاتی را درباره
جهت‌های مغناطیسی فراهم سازد. این امکانات به یک ربات کمک می‌کند تا
بتواند از جهت حرکت خود آگاه شده و برای تداوم حرکت خود در جهتی خاص
تصمصم‌گیری کند. این سنسورها دارای چهار خروجی می‌باشند که هرکدام مبین
یکی از جهت‌ها است. البته با استفاده از یک منطق صحیح نیز می‌توان شناخت
هشت جهت مغناطیسی را امکان‌پذیر ساخت.

c.سنسورهای فشار و تماس (Touch and Pressure Sensors)
شبیه‌سازی حس لامسه انسان کاری دشوار به نظر می‌رسد. اما سنسورهای
ساده‌ای وجود دارند که برای درک لمس و فشار مورد استفاده قرار می‌گیرند.
از این سنسورها در جلوگیری از تصادفات و افتادن اتومبیل‌ها در دست‌اندازها
استفاده می‌شود. این سنسورها در دست‌ها و بازوهای ربات‌ هم به منظورهای
مختلفی استفاده می‌شوند. مثلا برای متوقف کردن حرکت ربات در هنگام برخورد
عامل نهایی با یک شی. همچنین این سنسورها به ربات‌ها برای اعمال نیروی
کافی برای بلند کردن جسمی از روی زمین و قرار دادن آن در جایی مناسب نیز
کمک می‌کند. با توجه به این توضیحات می‌توان عملکرد آن‌ها را به چهار دسته
زیر تقسیم کرد: ۱- رسیدن به هدف، ۲- جلوگیری از برخورد، ۳- تشخیص یک شی.

d.سنسورهای گرمایی (Heat Sensors)
یکی از انواع سنسورهای گرمایی ترمینستورها هستند. این سنسورها المان‌های
مقاومتی پسیوی هستند که مقاومتشان متناسب با دمایشان تغییر می‌کند. بسته
به اینکه در اثر گرما مقاومتشان افزایش یا کاهش می‌یابد، برای آن‌ها به
ترتیب ضریب حرارتی مثبت یا منفی را تعریف می‌کنند. نوع دیگری از سنسورهای
گرمایی ترموکوپل‌ها هستند که آن‌ها نیز در اثر تغییر دمای محیط ولتاژ
کوچکی را تولید می‌کنند. در استفاده از این سنسورها معمولا یک سر ترموکوپل
را به دمای مرجع وصل کرده و سر دیگر را در نقطه‌ای که باید دمایش
اندازه‌گیری شود، قرار می‌دهند

e. سنسورهای بویایی( Smell Sensors)
تا همین اواخر سنسوری که بتواند مشابه حس بویایی انسان عمل کند، وجود
نداشت. آنچه که موجود بود یک‌سری سنسورهای حساس برای شناسایی گازها بود که
اصولا هم برای شناسایی گازهای سمی کاربرد داشتند. ساختمان این سنسورها به
این صورت است که یک المان مقاومتی پسیو که از منبع تغذیه‌ای مجزا، با
ولتاژ ۵+ ولت تغذیه می‌شود، در کنار یک سنسور قرار دارد که با گرم شدن این
المان حساسیت لازم برای پاسخ‌گویی سنسور به محرک‌های محیطی فراهم می‌شود.
برای کالیبره کردن این دستگاه ابتدا مقدار ناچیزی از هر بو یا عطر دلخواه
را به سیستم اعمال کرده و پاسخ آن را ثبت می‌کنند و پس از آن این پاسخ را
به عنوان مرجعی برای قیاس در استفاده‌های بعدی به کار می‌‌برند. اصولا در
ساختمان این سیستم چند سنسور، به طور همزمان عمل می‌کنند و سپس پاسخ‌های
دریافتی از آن‌ها به شبکه‌ عصبی ربات منتقل شده و تحلیل و پردازش لازم روی
آن صورت می‌گیرد. نکته مهم درباره کار این سنسورها در این است که آن‌ها
نمی‌توانند یک بو یا عطر را به طور مطلق انداره‌ بگیرند. بلکه با
اندازه‌گیری اختلاف بین آن‌ها به تشخیص بو می‌پردازند.

f.سنسورهای موقعیت مفاصل :
رایج‌ترین نوع این سنسورها کدگشاها (Encoders)هستند که هم از قدرت بالای
تبادل اطلاعات با کامپیوتر برخوردارند و هم اینکه ساده، دقیق، مورد اعتماد
و نویز ناپذیرند. این دسته انکدرها را به دو دسته می‌توان تقسیم کرد:

i.انکدرهای
مطلق: در این کدگشا ها موقعیت به کد باینری یا کد خاکستری BCD Binary
Codded Decibleتبدیل می‌شود. این انکدرها به علت سنگینی و گران‌قیمت بودن و
اینکه سیگنال‌های زیادی را برای ارسال اطلاعات نیاز دارند، کاربرد وسیعی
ندارند. همانطور که می‌دانیم به‌کار گیری تعداد زیادی سیگنال درصد خطای
کار را افزایش می‌دهد و این اصلا مطلوب نیست. پس از این انکدرها فقط در
مواردی که مطلق بودن مکان‌ها برای ما خیلی مهم است و مشکلی هم از احاظ بار
فابل تحمل ربات متوجه ما نباشد، استفاده می‌شود.

ii.انکدرهای
افزاینده: این کدگشا ها دارای قطار پالس و یک پالس مرجع که برای کالیبره
کردن بکار می‌رود هستند، از روی شمارش قطارهای پالس نسبت به نقطه مرجع به
موقعیت مورد نظر دست می‌یابند. از روی فرکانس (عرض پالس‌ها) می‌توان به
سرعت چرخش و از روی محاسبه تغییرات فرکانس در واحد زمان (تغییرات عرض پالس)
به شتاب حرکت دوارنی پی برد. حتی می‌توان جهت چرخش را نیز فهمید. فرض
کنید سیگنال‌های A و B و C سه سیگنالی باشند که از کدگشا به کنترل‌کننده
ارسال می‌شود. B سیگنالی است که با یک چهارم پریود تاخیر نسبت به A. از
روی اختلاف فاز بین این دو می‌توان به جهت چرخش پی برد.

سنسور مادن قرمز بدون حساسيت به نور محيط

این یک سنسور مادون قرمز که نسبت به نور روز حساسیت نداره و با استفاده از یک PLL کار می کنه!

و اما چه جوری
کار می کنه این از یه IC استفاده میکنه که دارای یه اوسیلاتور که روی
فرکانس KHz 4.5 تنظیم شده این فرکانس توسط یه فرستنده مادون قرمز فرستاده
می شه و توسط گیرنده مربوطه گرفته شده و ولتاژ DC اون حذف می شه (که معمولا
این ولتاژ متناسب با نور های محیطه) بعد توسط یه Phase Detector با فاز
فرستنده مقایسه می شه و اگر برابر بود خروجی صفر می شه وجود یک PLL در مدار
باعث می شه که حساسیت مدار به نور های پراکنده جلوگیری می کنه البته برای
تنظیم حساسیت می تونین از پتانسیومتر مدار استفاده کنین

از این مدار می
تونین هم برای تشخیص وجود یک مانع استفاده کنین و هم برای تشخیص رنگ سیاه
از سفید. فرستنده و گیرنده مدار رو می تونین رو بروی هم قرار بدین که با
این کار اگر مانعی در بین این دو باشه تشخیص داد می شه و هم می تونین هر دو
رو کنار هم قرار بدین البته باید مراقب باشین که نور فرستنده در این حالت
مستقیم به گیرنده نرسه و فقط انعکاس اون رو گیرنده در یافت کنه با این
کار اگه مانعی رو نزدیک این دو قرار بدین تشخیص داده می شه این فاصله حدود
۲ cm که بستگی به رنگ جسم و جنس فرستنده و گیرنده دارد البته می توان آن
را با پتانسیومتر مدار کمتر کرد با همین روش می تونین رنگ سیاه رو از سفید
تشخیص بدین البته تنظیم پتانسیومتر یادتون نره

حسن این مدار
اینه که با کم و زیاد شدن نور تنظیماتتون بهم نمی خوره دیگه بعداز یک ساعت
تنظیم بعد که وارد محیط مسابقه شدین که نور دیگه ای داره همه چیز بهم نمی
خوره .

حسگرهای مافوق صوت

یكی از مسائل مطرح در رباتیك ایجاد درك نسبت به محیط خارجی برای جلوگیری از برخورد نامطلوب به اشیاء موجود در محیط حركت است.

از سوی دیگر ممكن
است نیاز داشته باشیم كه ربات بتواند دركی از فاصله ها بدون تماس فیزیكی
داشته باشد. برای این منظور از سنسورهای مافوق صوت یا Ultrasonic استفاده
می كنند.فركانسهای این محدوده را می توان بین ۴۰ كیلو هرتز تا چندین مگا
هرتز در نظر گرفت.امواجی با این فركانسها كاربردهایی چون سنجش میزان
فاصله،سنجش میزان عمق یك مخزن و ….را دارند.

جهت استفاده از
این امواج یك سری سنسورهای مخصوص طراحی شده كه می توان این سنسورها را به
دو دسته صنعتی و غیر صنعتی تقسیم بندی كرد.سنسورهای غیر صنعتی در
فركانسهایی در حدود ۴۰ كیلو هرتز كار می كنند و در بازار با قیمتهای پایین
در دسترس هستند. در این سنسورها دقت كار بالا نبوده و فقط در حد تشخیص یك
فاصله یا عمق یك مایع می توان از آنها استفاده كرد.اما بلعکس در سنسورهای
صنعتی كه در فركانسهای در حد مگا هرتز كار می كنند و به دلیل همین فركانس
بالا ما دقت زیادی را خواهیم داشت

مكانیزم كلی كار
این سنسورها ، فرستادن یك بیم و دریافت انعكاس آن و متعاقبا محاسبه زمان
رفت و برگشت است. بدین ترتیب می توان فواصل را نیز براحتی با در نظر گرفتن
سرعت صوت در دما و فشار محیط ، محاسبه كرد به همین دلیل این سنسور به صورت
دو pack مجزای گیرنده و فرستنده موجود می باشد.



دانلود مقاله فوق العاده درباره سنسور ها Sensor

عنوان مقاله : سنسور ها

سریال : M14109

قالب بندی : Word

تعداد صفحات : ۱۱۰

( فاقد عکس)

 

 مقدمه این مقاله :

سنسورها المان حس کننده یک سیستم می باشد که کمیت های فیزیکی
مانند فشار، حرارت، رطوبت، فلو و….. را به کمیت های الکتریکی پیوسته یا
غیرپیوسته و یا حتی کمیت غیرالکتریکی( مانند تغییر مقاومت داخلی سنسور)
تبدیل می کند. این سنسورها در انواع دستگاه هایی اندازه گیری و سیستمهای
کنترل آنالوگ و دیجیتال مانند PLC  مورد استفاده قرار می گیرند. عملکرد
سنسورها و قابلیت اتصال آنها به دستگاه های مختلف از جمله PLC باعث شده است
که سنسور بخشی از اجزای جدانشدنی دستگاه کنترل اتوماتیک باشد. سنسورها
اطلاعات مختلف از وضعیت اجزای متحرک سیستم را به واحد کنترل ارسال نموده و
باعث تغییر وضعیت عملکرد دستگاه ها می شوند.

 در این بخش، ابتدا به توضیح روشهای اندازه گیری چهار کمیت
مهم حرارت، جریان(Flow )، سطح ارتفاع (Level) و فشار می پردازیم و درپایان
درباره سوئیچ های بدون تماس صحبت خواهیم کرد.

 ۱) اندازه گیری درجه حرارت

برای اندازه گیری درجه حرارت از آشکارسازهای مختلفی استفاده می شود. که در دو گروه کلی زیر طبقه بندی می شوند:

–         آشکارسازهایی که با سیال در تماس هستند.

–         آشکارسازهایی که با سیال در تماس نیستند.

۱-۱) آشکارسازهایی که با سیال در تماس هستند

این آشکارسازها که در آنها از روش تماس سیال با المنت اخذکننده در جه حرارت استفاده می شود.

 

مشاهده فهرست و دریافت “مقاله فوق العاده درباره سنسور ها Sensor” در ادامه مطلب …

فهرست مطالب :

مقدمه

ترموکوپل

اثرات ترموالکتریک

 اثر تامسون

ترمیستور

 ترمومتر بی متال

اندازه گیری درجه حرارت بصورت نوری

اندازه گیری درجه حرارت بصورت تشعشعی

Orifice

محل نصب توپی برای اخذ اختلاف فشار

Flow nozzle

 اندازه گیر جریان نوع Area

مزایا Rotameter

 مزایای المنت اندازه گیر نوع الکترومغناطیسی

نشان دهنده های ظروف(Sight glass )

المنت های اندازه گیر فشار

فشارسنج نوع U شکل

المنتهای دیافراگمی

انواع سنسورهای بدون تماس

سنسور القایی نامور

سنسورهای خازنی

سنسورهای نوری

سنسور نوری رفلکتوری (Retro- Reflective)

سنسور مغناطیسی

سنسورهای تشخیص رنگ

میکرو سنسور شتاب

سنسور شتاب مبتنی بر مقاومت پیزو

سنسور شتاب خازنی

سنسور شتاب تشدیدی

شتاب سنج پیزو الکتریک

سنسور گاز ما سفت میکروماشین شده

نتایج و بحث

میکرو محرکها ( Micro Actuators )

محرکهای با تحریک جانبی ( Side Drive Actuators )

محرکهای مغناطیسی

محرکهای مبتنی بر خواص گرمایی

میکرو ماشین ها و اثر Scaling

مشکلات کوچک سازی ( Miniaturization ) و راه حل ها

مزایای مجتمع سازی MEMS و مدار میکروالکترونیک

اول میکرو الکترونیک، بعد میکرو ماشین

 سیستم حرکت مژکی ( Ciliary Motion System )

 اپتیک

سیالات

اصول عملکرد

کارایی

سوئیچ های مایکروویو

طراحی MEMS به کمک کامپیوتر ( CAD )

 

 



    ویدیو : درباره سنسورها
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b