دلايل افت تحصيلي

افت تحصیلی و روشهای ایجاد انگیزه درسی در دانش آموزان



منظور از افت تحصیلی چیست؟


 


افت تحصیلی کاهش نسبی فعالیت درسی و مطالعه یک دانش آموز در یک دوره نسبی  در
مقایسه با دوره نسبی قبل از آن می باشد.مثلاً کسی که طی سه ماه نمرات در حد ۱۵
داشته اما در دو هفته اخیر در تمامی یا تعدادی از دروس نمرات حدود ۱۲ کسب کرده، می
گوییم در حال حاضر نسبت به سه ماه پیش افت تحصیلی دارد. منظور از آوردن کلمه نسبی
این است که افت تحصیلی تنها شامل دانش آموزان ضعیف نبوده حتی کسی که چند ماه پیش
نمرات حدود ۱۸ داشته اگر در حال حاضر نمرات حدود ۱۶ کسب می کند ، دو نمره نسبت به
دوره قبل افت دارد.


 


 



        عوامل موثر بر افت تحصیلی:


         ۱.     عوامل مربوط به خود دانش آموز


·        عوامل فیزیولوژیکی و جسمی مانند ضعف بینایی و شنوایی و غیره


·        عوامل ذهنی و روانی مانند میزان هوش و قدرت حافظه و سلامت روانی


·        نداشتن هدف واقعی و عینی و روشن از تحصیل


·        عدم انگیزش درونی برای تحصیل و مطالعه


·        نداشتن اعتماد به نفس کافی


·        ضعف اراده در تصمیم گیری های تحصیلی و مطالعه و اجرای تصمیمات


·        عدم برنامه ریزی دقیق از لحاظ زمان و میزان مطالعه روزانه


 


·        نداشتن روش مطالعه مناسب برای دروس مختلف


·        مهارت های مطالعه نادرست (مهارت های درست مطالعه در آخر این بحث ذکر  می
گردد)


 



   ۲.    عوامل مربوط به خانواده


 


·        اختلاف خانوادگی و خانواده آشفته ، طلاق فیزیکی یا روانی والدین ،
وجود        نا مادری یا نا پدری و غیره


·        اختلاف فرزندان با خانواده مانند لجبازی با والدین و اعتراض به جو خانواده


·        وابسته و متکی نمودن فرزندان به والدین در امور درسی و تکالیف منزل از
دوران ابتدایی


·    تحقیر ، سرزنش و مقایسه نادرست فرزندان با همسالان موفق و در نتیجه پایین
آوردن اعتماد به نفس و خود پنداری آنان


·        تغییرات منفی در خانواده مانند ورشکستگی سیاسی و اقتصادی و اعتیاد و غیره


·    تغییر در جهت ارتقای سریع و غیر مترقبه سطح اقتصادی یا اجتماعی خانواده و از
خود باختگی و غافلگیر شدن فرزندان و انواع انحرافات


 



        ۳ .     عوامل مربوط به مدرسه


·       


گروه همسالان مانند مزاحمت و شوخی های نابجا در کلاس درس


·        رفتارهای نا مناسب عوامل اجرایی مدرسه مانند مدیر ، معاونین ، دبیران و
مشاوران


·    جو عمومی حاکم بر مدرسه از لحاظ درسی مانند سخت گیری بیش از حد دبیران در دادن
نمره به خاطر بالا فرض کردن سطح علمی مدرسه یا همرنگ شدن دانش آموز با سایر دانش
آموزان ضعیف با فرض اینکه همه دانش آموزان مدرسه ضعیف هستند
.


 



         ۴.  عوامل مربوط به اجتماع


 


دوستان نا باب


استفاده نادرست از کلوپ های ورزشی ، بدن سازی ، بیلیارد و غیره


استفاده نادرست از کافی نت ها و گیم نت ها گذراندن وقت زیاد در خیابان ها و خارج از
منزل


 



    مهارت های صحیح مطالعه


 


مطالعه با فاصله: مطالعه بی وقفه و مستمر موجب خستگی و بیزاری از مطالعه می شود؛
روش درست ، مطالعه ی با فاصله و استراحت در میان دو وعده مطالعه میباشد. مورد زیر
الگوی مناسبی است ‍‍» ۹۰ دقیقه مطالعه و ۱۵ دقیقه استراحت ، ۷۵ دقیقه مطالعه و ۳۰
دقیقه استراحت ، ۶۰ دقیقه مطالعه و ۴۵ دقیقه استراحت ، ۴۵ دقیقه مطالعه و استراحت
نسبی زیاد و انجام سایر امور روزانه » یادتان باشد به هر میزان که میزان مطالعه در
یک روز افزایش می یابد خستگی زیاد شده و به دقایق استراحت زیادتری نیاز دارید و مدت
زمان مطالعه مرحله بعدی باید کاهش یابد.


عدم مطالعه در کنار وسایل صوتی و تصویری روشن


لب خوانی به جای بلند خوانی


مطالعه در حالت نشسته و آرامش به جای حالت حرکت و قدم زدن


مطالعه به موقع و بیدار نماندن در شب برای حضور مناسب در کلاس یا جلسه امتحان روز
بعد


مطالعه نکردن در موقع خستگی


عدم مطالعه طوطی وار (بدون درک و تلخیص و طبقه بندی)


مطالعه نکردن با حالت افسردگی


شروع مطالعه از مطالب آسان به مشکل


مطالعه نکردن در حالت نگرانی و اضطراب


 


 


:افت تحصيلي يکي از موضوعاتي است که شايد همه دانش آموزان در طول سالهاي تحصيل خود
با آن دست و پنجه نرم کرده باشند.


گاهي اوقات افت تحصيلي از عوامل دروني نشات مي گيرد و گاهي نيز عوامل محيطي دارد.
اقتصاد بيمار ، تدريس بد ، وابستگي به کمکهاي آموزشي خارج از مدرسه ، بيماري ،
سرخوردگي هاي اجتماعي و خانوادگي و… از جمله عواملي هستند که هر کدام در افت
تحصيلي دانش آموزان نقش بسزايي دارند.


 


يکي از دلايل عمده افت تحصيلي مخصوصا در دانش آموزان دوران دبستان وابستگي آنها به
والدين است. مثلا وابستگي اي که در دوران ابتدايي بين والدين و فرزندان شکل مي گيرد
و وقتي آن نيروي کمکي به هر شکلي يا علتي نتواند ديگر به آنها کمک کند آن وقت زمينه
افت تحصيلي در فرزند شما به وجود مي آيد. از آنجا که وابستگي به مرور زمان شکل مي
گيرد قطع وابستگي نيز بايد در طول زمان صورت بگيرد. کودک شما بايد روزي روي پاي خود
بايستد و بتواند تکاليفش را به تنهايي انجام دهد ، ولي عادت دادن او به اين که
هميشه کسي ، دوستي يا قوم و خويشي است که در دروس مدرسه به آنها کمک کند اين تفکر
که هميشه کسي براي تکيه کردن وجود دارد را در ذهن او تقويت مي کند و سرانجام با از
بين رفتن اين تکيه گاه تحصيلي نشانه هاي افت تحصيلي در کارنامه فرزند دانش آموز شما
جلب توجه مي کند.


اين به اين معني نيست که اصلا به دانش آموزان خود کمک نکنيد بلکه هدف شما از کمک
بايد اين باشد که او را در شرايطي قرار دهيد که اگر ضعفي دارد روي پاهاي خود
بايستد. البته اگر شما به طور ناخواسته کودک تان را به خود وابسته کرده باشيد با
اولين تلاش نمي توانيد شرايط لازم را براي داشتن استقلال تحصيلي در او به وجود
بياوريد و حتي ممکن است قطع کمکهاي آموزشي شما سبب افت تحصيلي موقت فرزند دانش
آموزتان شود، ولي اين دوره مدت زيادي به طول نخواهد انجاميد ؛ البته شما بايد زمان
مناسبي را براي قطع کمکهاي آموزشي خود انتخاب کنيد. براي مثال در جريان امتحانات
نبايد يکدفعه پشت فرزند خود را خالي کنيد
.


بهترين زمان براي اين کار وقتي است که امتحانات جدي در پيش روي فرزند دانش آموز شما
وجود ندارد. اگر والدين ، فرزندان خود را به جاي يادگيري در مدرسه به يادگيري در
محيط خانه وابسته کنند براي هميشه معلول يک علت بزرگ باقي خواهند ماند.



مشکلات خانوادگي


دعواهاي خانوادگي زن و شوهر و تداوم آنها يکي از عواملي است که بشدت سبب تضعيف
روحيه و افت تحصيلي دانش آموزان مي شود. از آنجايي که کودکان در چنين لحظاتي زود
انرژي و توان خود را از دست مي دهند و نمي توانند همزمان با تحصيل بار مشکلات
خانوادگي را نيز به دوش بکشند خسته و ناتوان مي شوند و اولين آثار خستگي روحي آنها
را مي توان در کيفيت نمرات درسي آنها مشاهده کرد.
www.zibaweb.com


والدين نبايد در چنين شرايطي از فرزند دانش آموز خود توقع نمرات خوب داشته باشند و
به او بگويند اين دعواها ربطي به تو ندارد. چنين چيزي غير ممکن است زيرا فرزندان
جزيي از محيط خانواده هستند و هر چيزي چه مثبت چه منفي تاثيرات زيادي روي آنها در
محيط خانواده خواهد داشت. اين وظيفه والدين است که مراقب روحيه فرزندان دانش آموز
خود باشند تا مانع از فرورفتگي شخصيتي آنها شوند و به اين ترتيب راه را بر هر نوع
زمينه انحرافي که در چنين لحظاتي آينده فرزندان را تهديد مي کند ببندند.


 



اظهارات نامناسب در حضور دانش آموزان


گاهي اوقات يکي از عوامل افت تحصيلي دانش آموزان معلمها هستند. گاهي ديده شده
تعدادي از معلمان بعضي اوقات در سر کلاس درس شروع به شکايت از وضع مادي خود مي کنند
و ناخواسته اين پيغام را براي دانش آموزان مي فرستند که تحصيل در شرايط امروز جامعه
فايده اي ندارد و کساني که در جستجوي وضع مادي بهتري مي گردند بايد آينده بهتر را
در بازار کار جستجو کنند. بايد به خاطر داشت که اين تبليغات سوئ دانش آموزان را
منحرف مي کند و همين انحراف از تحصيل زمينه ساز افت تحصيلي آنها مي شود. 



اعتماد به نفس دانش آموز خود را تقويت کنيد

 


کمبود اعتماد به نفس در دانش آموزان يکي از عواملي است که دانش آموزان را از تلاش و
خودباوري باز مي دارد و سبب افت تحصيلي شديد آنها مي شود. والدين بايد به دانش
آموزان خود کمک کنند تا خودشان را باور کنند و بتوانند خلاقيت هاي تحصيلي خودشان را
بروز دهند. ترس از رفوزه شدن يا گرفتن نمرات بد در امتحانات آخر سال يکي از عوامل
خطرناکي است که سبب افت تحصيلي شديد دانش آموزان مي شود.


ترس از شکست ، انرژي دانش آموزان را ضعيف مي کند و آنها را به عقب هل مي دهد. مي
شود با صحبت کردن و تعريف خاطراتي از دوراني که خودتان نيز دانش آموز بوديد ترس
آنها را از امتحانات کاهش دهيد. بعضي از دانش آموزان خيلي زودرنج هستند و به همين
علت زود به مرز افسردگي مي رسند. والدين بايد به آنها راه مبارزه با مشکلات را
بياموزند. بايد به فرزند دانش آموز خود بياموزيد تمام مشکلاتي که بر سر هر انساني
مي آيد به خاطر اين است که آنها نتوانند خوب پيشرفت کنند و مشکلات نيز همين را مي
خواهند. به فرزند دانش آموز خود بياموزيد که مقاومت و استقامت را در خود تقويت کند.
البته والدين خود بايد الگوي مناسبي براي فرزندان باشند. هر گام موثري که شما در
راه تقويت اعتماد به نفس فرزندتان بر مي داريد زمينه سازي براي پيروزي هاي تحصيلي
آينده آنها خواهد شد


 


مثلا وقتي معلمي به جاي تقويت انگيزه دانش آموزان براي ادامه تحصيل و کسب نمرات
بهتر به آنها مي گويد که پول در بازار ريخته و با گفتن اين که ما هم اشتباه کرديم
آمديم معلم شديم و با شما کله پوک ها سر و کله مي زنيم يا اگر رفته بوديم به بازار
، حالا وضع ما بهتر از اينها بود اين گونه افکار را در سر کلاس درس مطرح مي کنند و
مقام معلم را پايين مي آورند ، همين پيام در ذهن دانش آموزان تاثير مي گذارد و سبب
انحراف ذهني آنها مي شود.


به همين ترتيب والدين نيز در افت تحصيلي خيلي نقش دارند. يک حرف مي تواند سرنوشت
دانش آموزي را عوض کند و سبب دلسردي او از ادامه جدي تحصيلات شود. بايد مراقب
اظهاراتي که در حضور دانش آموزان درخصوص آينده و فارغ التحصيل شدن مي شود بود. بعضي
از والدين ناخواسته اين طرز فکر را در ذهن فرزندان خود به وجود مي آورند که درس
خواندن به بيراهه رفتن است. به خاطر داشته باشيد از آنجا که فرزندان شما در سن کم
تجربگي هستند و از اظهارات اطرافيان نزديک خود الگوبرداري مي کنند نبايد در حضور
آنها چيزهايي را بيان کرد که تاثيرات منفي بر آنها داشته باشد.


 



دوستان ناباب


 


يکي از عوامل ديگر که سبب افت تحصيلي شديد دانش آموزان مي شود معاشرت با افراد
ناباب است. فراموش نکنيد که دوستان در سرنوشت فرزندان شما نقش خيلي موثري دارند.
بکوشيد به طور غير مستقيم کنترلي روي دوستان فرزندان خود داشته باشيد و مراقب
ارتباطهايي که آنها با ديگران در خارج از محيط خانواده برقرار مي کنند باشيد. در
مدرسه دانش آموزان زيادي با افکار و شخصيت هاي متفاوت وجود دارند که همگي آنها مي
توانند تاثيرات مثبت و گاه نامطلوبي روي فرزند شما داشته باشند. طبيعتا شما هميشه
نمي توانيد همراه فرزند خود باشيد ، ولي مي توانيد به او بياموزيد هر کسي را به
دوستي قبول نکند. بکوشيد علاوه بر داشتن شناختي از دوستان نزديک فرزندان خود شناختي
نيز از خانواده آنها داشته باشيد
.


 



غذا و بيماري


 


بيماري مي تواند در افت تحصيلي دانش آموزان نقش داشته باشد. والدين همواره بايد
مراقب جسم و روح فرزندان خود باشند و به تغذيه آنها در طول سالهاي تحصيل بخصوص
هنگام امتحانات اهميت ويژه اي قائل شوند. دانش آموزان بايد غذاي مناسبي ميل کنند تا
انرژي مورد نياز براي يادگيري در سر کلاس درس را داشته باشند. دانش آموزاني که غذاي
کافي نمي خورند همواره در سر کلاس درس خسته ، افسرده و زودرنج هستند و چيزي ياد نمي
گيرند.


 



کشش به سوي غير همجنس


 


خيلي از دانش آموزان در فاصله سالهاي راهنمايي – دبيرستان دل به عشقهاي زودرسي مي
دهند که سبب انحراف فعاليت هاي ذهني آنها از مطالب درسي به احساسات زودگذر مي شود.
در چنين شرايطي دانش آموزان به جاي صرف انرژي خود براي مطالعه دل به احساسات خود و
طرف مقابل مي دهند و تمام تلاش خود را براي جلب توجه طرف مذکور متمرکز مي کنند و از
مسير اصلي منحرف مي شوند. بايد دانست کمبود عاطفه در دانش آموزان به سرعت خود را
نشان مي دهد.
www.zibaweb.com


والدين مي توانند براي بازگشت مجدد فرزند دانش آموز خود به مسير اصلي زندگي نقش
موثري در اين خصوص ايفا کنند. ارتباط برقرار کردن با غيرهمجنس در طول تحصيل در سال
هاي آخر دبيرستان که سالهاي سرنوشت سازي در آينده دانش آموزان هستند سبب تغيير هدف
و علاقه مي شود. به دانش آموزان خود بياموزيد که دوست داشتن درس و نه دوست داشتن
ديگران آنها را به پيروزي مي رساند. دانش آموزاني که از درس راهي براي رسيدن به هدف
نساخته اند انگيزه هم براي پيروزي ندارند.


 



تكليف خانه


تكليف دانش آموزان در منزل فعاليتي هدفدار، تكنيكي و وسيله اي در خدمت يادگيري است
لذا نبايد آنرا به منزله وسيله اي جهت پر كردن اوقات فارغت دانش آموزان و يا سرگرم
كردن آنان تلقي نمود. تكليف بايد با تواناييها و علايق دانش آموزان مطابقت داشته
باشد.


 


مدت تكليف بايد متناسب باشد با مدت زماني كه لازم است دانش آموز در منزل صرف امور
درسي كند. ولي گهگاه اين تناسب رعايت نمي شود. و تكاليف سنگين بر دانش آموزان تحميل
مي شود كه موجب خستگي و دلسردي مي شود.


 


«كرزيك (۱۹۶۶) در يكي از مطا لعاتش از محصلين علل بي ميلي شان به انجام تكاليف را
جويا شد. آنان عمدتاً اين سه مورد را ابراز داشتند: مزاحمتهاي درون خانه _ عدم
جذابيت تكاليف _ تماشاي تلويزيون _ آموزگاران نيز مهمترين علل را به ترتيب عدم
علاقه به درس و مدرسه _ زياد بودن تكاليف و عدم رسيدگي و كنترل اولياء ذكر كرده
اند. »۱


معلم بايد در خصوص زماني كه هر دانش آموز براي انجام تكليف صرف مي كند و نيز از
علاقه پشتكار، استعداد، سرعت عمل، و… اطلاعات كافي داشته و بر اين اساس براي دانش
آموز تكليف تعيين كند. و گاه نيز دانش آموز به دلخواه خود از بين آنها، تكليف براي
خود انتخاب كند.


 



محتواي كتب درسي



 


از عوامل مهم و تعيين كننده در افت يا پيشرفت تحصيلي دانش آموزان كتابهاي درسي است
كه به دانش آموزان ارائه مي شود. اين مسئله از دو جهت در نظام آموزشي حائز اهميت
است. اول آنكه: ارزشيابي تحصيلي و استخدامي، تعيين صلاحيت علمي افراد و نيز ملاك
ورود به دانشگاهها و مراكز آموزشي عالي، و… بر محور كتابهاي درسي و فهم محتواي آن
استوار است. دوم اينكه: اگر بگوييم كتب درسي تنها وسيله آموزشي است كه در اختيار
معلمين قرار مي گيرد، سخني به گزاف نگفته ايم.


 


اكنون اين سئوال به جاست كه آيا تنه هدف نظام تعليم و تربيت انتقال محتواي كتب درسي
به دانش آموزان است؟ آيا انتظار جامعه، از نظام آموزشي تنها انباشته كردن اصطلاحات
و مفاهيم موجود در كتب درسي است در ذهن دانش آموزان يا نه آنچه مهم است، تربيت صحيح
و اسلامي دانش آموزان است. يعني ايجاد جو و محيطي مطلوب در مدرسه براي رشد و پرورش
استعداد هاي نهفته و شكوفا كردن قوه ابتكار و خلاقيت، آموزش آداب و ارزشهاي اسلامي
به دانش آموز است تا با آمادگي قبلي كافي افرادي سازنده براي جامعه تربيت شوند.


 


«آنچه بايد در هر نظام تعليم و تربيت و ملحوظ باشد، تربيت شهروندان سازگار، ساختن و
پرداختن شخصيتهاي سالم، انتقال علوم و معارفي است كه ابعاد وجود مختلف جهان هستي را
مي شناساند. » ۲پر واضح است كه انتقال علوم و معارف تنها نقش ابزار و مقدمه دارند
نه هدف. لكن متأسفانه آنچه در نظام آموزشي ما به عنوان هدف اصلي قلمداد مي شود تنها
انتقال دانش و معارف موجود در كتابهاست!



 


 


****** *********


 



نقش انگیزش درپیشرفت
تحصیلی دانش آموزان ویادگیری آنها

 

ایجاد هوشیاری
وتوجه دردانش آموزان: وجوددقت وتوجه ازعوامل مهم درفراگیری مطالب درسی است ودقت
وتوجه کم سبب یادگیری ضعیف دردانش آموزان می گردد.بنابراین معلمان ومربیان برای
افزایش سطح توجه ودقت دانش آموزان، باتوسل به تدابیروروشهای مختلف،می توانند توجه
دانش آموزان رابه مطالب درسی جلب نمایند.درحقیقت معلم بایددرکلاس درس،نقش یک محرک
رابازی کند.معنی دار کردن مطالب،پیچیدگی وسهولت یاسختی وآسانی مطالب وگفته
ها،رفتارهای معلم ازقبیل نگاه کردن یکسان وهمه رامخاطب قراردادن،کیفیت نوشته های
معلم برروی تخته،همه به طورمستقیم توجه ودقت دانش آموزان راتحت تأثیرقرار می
دهد.معلم بااستفاده ازتدابیرآموزشی می تواند بعدازایجادتوجه ودقت دردانش آموزان آن
رادرسطح مطلوب حفظ نماید.ازسوی دیگرکم یازیادبودن علاقه دانش آموزان نسبت به
یادگیری وآموختن موضوعهای مختلف درسی به تجارب آنها دربرخوردبااین موضوع ها ارتباط
دارد.تجارب یادگیری دانش آموزان دردرسهای مختلف وقتی به صورت موفقیت ها یا شکست های
پی درپی باشد، سبب ایجاد تصوراتی نسبت به تواناییهادررابطه بایادگیری موضوع های
مختلف می شودوحتی انگیزه آنهارادررابطه باموضوع های مشابه،تحت تأثیرقرار می
دهد.اگردانش آموز معتقد باشدکه درگذشته،دریادگیری مطالب مشابه بامطالب جدید موفق
بوده است باعلاقمندی ودقت به مطالب جدیدگوش فراداده وآنها رامی آموزد، اما اگر به
این اعتقاد رسیده باشدکه یادگیری مطالب جدید نیزمانند یادگیری مطالب مشابه درگذشته
منجر به شکست خواهد شد،نسبت به یادگیری آن مطلب ازخودعلاقه نشان نخواهد داد.این
انگیزه های مثبت ومنفی ابتدا مشخص ومحدود به موضوعهای خاص درمدرسه هستند،اما
باافزایش تجارب مثبت یامنفی، گسترش می  یابند وتا آنجا پیش میروند که تمام دروس
رافرامی گیرند. اگر تجارب داتش آموزازمحیط مدرسه خصوصاً درسالهای نخست تحصیلی حاکی
از وجودشایستگی ولیاقت درمدرسه باشد،تجارب احساس موفقییت وافزایش اعتماد به نفس
درسالهای آتی نیزتکرار خواهد شد.چنین فردی قادرخواهد بود باتکیه براین تجارب موفقیت
آمیزدرحین تحصیل آن رابه زندگی واقعی خودتعمیم دهد وبدون تحمل سختی بربحران
ها،فشارهاواسترس های شدیددرزندگی غلبه کند.این احساس لیاقت وشایستگی که در مدرسه
آموخته می شود،وی راقادرمی سازددرحل مسائل ازروشهای واقع بینانه ای استفاده
کند.ازسوی دیگر،تجارب شکست وعدم شایستگی طی سالیان تحصیل درمدرسه دردانش آموزان سبب
ایجاد علائمی ازاحساس حقارت وخودکم بینی وپریشانی می شودوبرارتباطات آنها دردنیای
خارج ازمدرسه نیز تأثیرمی گذارد
.  

 

 پیشنهادهایی
برای برانگیختن وحفظ توجه وعلاقه به یادگیری دردانش آموزان:

* معلمین گرامی
به دانش آموزان خودنشان دهید که به آنها علاقه دارید وآنها به کلاس شما«تعلق»
دارند. اسامی آنان رایادبگیرید.

* همکاری میان
دانش آموزان رابااستفاده ازانواع شوراهای دانش آموزی(تحصیلی،بهداشتی)تشویق کنید  *
درصورت لزوم درشیوه کاری خود تغییردهید ومیان ساعات تدریس طولانی وسخت،فرصت استراحت
کوتاهی مثلاً یک حرکت ورزشی ساده رافراهم کنید.

 * برای
تشویق روح همکاری،جلساتی برای درمیان گذاشتن مسائل تشکیل دهید.

* ارزش یادگیری
رابه دانش آموزان گوشزد کنید ومحدودیت ها وزیانهای عدم یادگیری رایادآورشوید. تأثیر
مشوق هادرانگیزه: مشوق عاملی است که دستیابی به آن،انگیزه های افرادراارضامی
نماید.برای دانش آموزان نمره خوب ورسیدن به پاسخ صحیح یک مسئله هردومشوق به حساب می
آیند.درواقع مشوق ها همان تقویت کننده های مثبت بوده وعاملی هستندکه افرادبرای
دستیابی به آن کوشش می نمایند.

تقویت کننده
های مثبت به چهاردسته تقسیم می شوند:

 ۱-تقویت
کننده نخستین:مانند آب وغذاکه درحقیقت نیازهای فیزیولوژیکی موجودزنده را ارضا می
کند.

 ۲- تقویت
کننده شرطی:مانند پول ، نمره ، مقام ، شغل و … 


تاثیر نوع رابطه بین معلم و شاگردانش در خلاقیت

بیاموخت آدم ز پروردگار/ کلام و سخنهای بس استوار
که گردید باعث که یکتا خدا/ پذیرد از او توبه را از خطا
خدای رحیمست و توبه پذیر/ بسی مهربان است آن بی نظیر
● در مورد مفهوم سلامت روانی، نگرش عموم روانشناسان آن است که ملامت روانی
یکی از جنبه های سلامت عمومی یعنی برخورداری از رفاه کامل جسمی و روانی و
اجتماعی و معنوی است. سلامت روانی در مفهوم دقیق کلمه به معنای احساس رضایت
و شادابی و نشاط و تعادل روانی، درک درست از واقعیتها و ارائه پاسخ
سازگارانه و مؤثر در برخورد با آنها، تعامل سالم دنیای درونی فرد با دنیای
پیرامون است.
● وجود ویژگیهای اضطرابی در دانش آموزان، متأثر از سبک رفتاری خانواده است.
به این معنا که خانواده های آشفته، مستبد، غیرمنسجم و بی تفاوت، موجبات
بروز روحیات اضطرابی را در فرزندان خود فراهم می کنند. ویژگی پرخاشگری در
میان دانش آموزان، متأثر از دو سبک رفتاری فرزند پروری یعنی آشفتگی و
غیرمنسجم بودن خانواده است.
● وجود خصوصیات افسردگی در میان دانش آموزان نیز متأثر از سبک رفتاری
خانواده است و به ترتیب خانواده های آشفته، غیرپاسخگو، نامنسجم، بی تفاوت
و… باعث افسردگی در فرزندان می شوند. نگرش اجتماعی در میان دانش آموزان
به ترتیب ناشی از سبکهای رفتاری بی تفاوتی، آشفتگی غیر پاسخگویی و استبدادی
در خانواده است.
●نگرش مثبت دانش آموزان به روابط انسانی در مدرسه بیش از همه در افرادی
دیده می شود که خانواده های منسجم، صمیمی و پاسخگو دارند. خانواده هایی که
آشفته، بی تفاوت و مستبد هستند، فرزندانی دارند که منفی ترین نگرش را نسبت
به روابط انسانی در مدرسه ابراز می کنند.
● آن دسته از دانش آموزان که به ترتیب دچار اضطراب، افسردگی، نگرش ضد
اجتماعی، پرخاشگری و روحیه خلافکاری هستند، منفی ترین نگرش را نسبت به
روابط انسانی در مدرسه از خود نشان می دهند.
● سبک رفتاری خانواده هم در وضعیت روانی دانش آموزان و هم در نگرش آنان به
چگونگی روابط انسانی در مدرسه تأثیر می گذارد. روشنترین پیشنهادی که می
توان بر اساس یافته های پژوهشی ارائه کرد، این است که نهادهای مختلف
اجتماعی، تربیتی، فرهنگی و دینی باید کوشش برنامه ریزی شده ای را در بهبود
مناسبات درون خانواده و سبکهای رفتاری و شیوه های فرزند پروری به عمل
آورند.
پرستید ای مردمان آن خدا/ که پیشینیان آفرید و شما
بود آنکه گردید پرهیزگار/ بیایید راهی به پروردگار
خدایی که افراشت نیلی سپهر/ زمین را بگسترد اینان ز مهر
● “تورنس” در چند تحقیق که در موضوع تأثیر نوع رابطه معلمان و شاگردانشان
در خلاقیت داشت، نتیجه گرفت که نگرش معلم، عامل تعیین کننده ای در فزونی
گرفتن خلاقیت دانش آموزان به شمار می رود، نتایج تحقیقات انجام شده، بیانگر
آن است که معلمان خلاق، شاگردان خلاقتری پرورش می دهند. همچنین معلمانی که
از شخصیتی گرم، صمیمی و پذیرنده برخوردارند، امکان افزایش خلاقیت را فراهم
می آورند.
●بر اساس تحقیقات انجام شده معلمان گروه آزمایش موانع خلاقیت در کلاس را به این صورت برشمردند:
۱) حجم زیاد کتب درسی
۲) مقایسه دانش آموزان با یکدیگر
۳) آموزش کلیشه ای توسط معلمان
۴) ضوابط و قوانین انعطاف ناپذیر
۵) مزاحم تلقی شدن دانش آموزان خلاق
معلمان کلاس و معلمان راهنما معتقد بودند استفاده از روشهای خلاق تدریس
توسط معلمان کلاس، یادگیری دانش آموزان را به سبب رغبت بیشتر آنان به کلاس،
افزایش داده است و در مقایسه با سالهای قبل، جوی کاملاً متفاوت از گذشته
در کلاس ایجاد نموده است. تأثیرات عمیق این دوره بر معلمان و روی دانش
آموزان نیز کاملاً مشهود است.
● بر اساس یافته های پژوهشی و با توجه به نتایج به دست آمده از تجزیه و
تحلیل آماری، دوره آموزش خلاقیت تأثیر مثبتی در افزایش دانش، تغییر نگرش و
افزایش مهارتهای تدریس معلمان داشته است. علاوه بر این، بیش از ۹۰ درصد
معلمان اعتقاد داشتند این دوره نه تنها بر دانش، نگرش و مهارت آنها تأثیر
گذاشته، بلکه آنها را نسبت به زندگی عوض کرده و باعث تحولاتی در زندگی و
کار آنها شده است.
●تأثیرات عمیق این دوره بر معلمان، به نوبه خود بر روی دانش آموزان آنها
نیز کاملاً مشهود بود. معلمان اظهار می داشتند که از آن پس دانش آموزان با
انگیزه بسیار بالایی در کلاس و فعالیتهای کلاس شرکت می کردند، چنانکه ترجیح
می دادند حتی ساعات تفریح را نیز در کلاس بمانند و به فعالیت خود ادامه
دهند.


    ویدیو : دلايل افت تحصيلي
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b