تاثیر قصه گفتن برای کودک

گفتن و شنیدن قصه و تاثیرات روانی آن بر کودکان

همواره قهرمانان قصه ها، برای کودک جذاب است و او در تمام مدت خود را در
نقش قهرمان قصه تصور می کند.به خاطر این همذات پنداری، کودک تصور می کند
مانند قهرمان داستان می تواند از خطرات عبور کند و با او به پیروزی دست
یابد. اهمیت قصه گویی به اندازه ای است که بسیاری از روانشناسان آن را در
شکل گیری شخصیت کودک بسیار موثر می دانند و بیان خوبی ها، بدی ها و آموزش
انجام کارهای خوب و دوری کردن از کارهای بد را در قالب قصه یکی از موثرترین
و بهترین شیوه ها می دانند.
 
قهرمانان قصه ها چه تاثیراتی در ذهن کودکان برجا می گذارند؟
به طور معمول قهرمان قصه ها برای کودکان جذاب بوده و مشتاق هستند مانند
قهرمانان قصه ها رفتار کنند، لباس بپوشند یا صحبت کنند. هرچه سن کودک پایین
تر باشد از لحاظ تفکر و شناخت عینی تر است و خیال و واقعیت را کمتر از هم
تفکیک می کند از این رو قهرمان داستان را واقعی تر پنداشته و آن را باور می
کند.
   
قهرمانان مثبت و منفی قصه ها تا چه اندازه موجب همذات پنداری در کودکان می شوند و خوب و بد درس های زندگی را به آنها یاد می دهند؟
گاه به دلیل نوع رابطه ای که کودک در دنیای واقعی با اطرافیان دارد، قهرمان
داستان هایش را بهتر پذیرفته و از آنها تبعیت می کند. والدین و مراقبان
کودک به دلیل توانمندتر بودن بیشتر سعی دارند کودک را مهار کنند و کودک که
توانایی کمتری برای کنترل محیط دارد به دنیای خیال روی آورده و گاه به
قهرمان داستان هایش پناه می آورد. ممکن است آرزوها وتمایلات خود را با آنها
فرافکنی کند و در دنیای تخیل هرگونه رابطه ای را که دوست دارد با آنها
برقرار کند چون در این جا از قدرت بیشتری برخوردار است. والدین و مربیان
نیز ممکن است از این فرصت برای تربیت و یا تبعیت از کودک استفاده کنند به
عنوان مثال دستورات یا پندهای خود را از زبان قهرمانان بگویند.
   
خواندن قصه ها در هر گروه سنی با چه موضوع هایی باید شروع شود و آیا
قهرمانان داستان باید حیوانات، اشیا یا انسان ها باشند و بیشتر موضوع های
قصه ها بر چه مبنایی(عاطفی یا آموزشی) باشد؟
کودکان کمتر از ۷سال یعنی پیش از دبستان تفکر عینی دارند یعنی موضوع ها را
همان گونه که می بینند یا می شنوند درک می کنند و نمی توانند موضوع های
پیچیده و انتزاعی را درک کنند پس مفاهیم را باید به شکل ملموس و عینی به
آنان منتقل کرد. در این مرحله آن ها تفکر جاندارپندارانه دارند و تصور می
کنند اشیا زنده هستند و احساس دارند همچنین می توانند با آن ها حرف بزنند.
کودکان احساس می کنند حیوانات قادر به تکلم بوده و از توانایی های انسانی
برخوردارند از این رو داستان های مربوط به اشیا و حیوانات را دوست دارند.

قصه های ترسناک و قهرمانان هیولایی، موجودات نامریی و… چه تاثیراتی در ذهن کودکان برجا می گذارند؟
داستان های تخیلی همیشه مورد توجه کودکان و نوجوانان هستند. این داستان ها
باعث پرورش تخیل کودک شده و اگر متناسب با سن و روحیه او گزینش شوند، در
آینده موجب پیشرفت و سازندگی اش می شود. قوه تخیل تاثیر رشد دهنده دارد و
باعث توانمندی کودک خواهد شد. همان گونه که پیش تر گفته شد کودک توانایی
کمتری برای کنترل محیط خود دارد بنابراین به دنیای تخیل روی آورده و
کارهایی را که در واقعیت نمی تواند انجام دهد در خیال تمرین می کند؛ به طور
مثال دشمنانش را نابود می کند یا ماشین مورد علاقه اش را می سازد و اعتماد به نفس پیدا می کند.
 
چقدر باید برای کودکان کتاب خواند؟
برای پرورش و ارتقای سطح تخیلات کودکان لازم است هر روز برایشان کتاب
خوانده شود. ولی میزان خواندن داستان برای هر کودک بستگی به دامنه توجه و
علاقه مندی وی دارد. برخی کودکان به خصوص کودکان بیش فعال، کم توجه و
مبتلابه اختلال یادگیری ممکن است تمایل کمتری از خود برای شنیدن داستان
نشان دهند.البته امروزه به دلیل تمایل زیاد کودکان به بازی های رایانه ای و
ویدئویی و تماشای تلویزیون، کمتر به شنیدن و خواندن داستان تمایل نشان می
دهند. بازی های رایانه ای، ویدئویی و تلویزیونی شخصیت ها، داستان ها و
مکالمات آماده را به کودکان تزریق می کند و کودکان را به گونه ای کاملاً
منفعل تحت تاثیر قرار می دهند. این از نگرانی های عصر مدرن است که باعث
تضعیف رشد تخیل فعال و زبان کودکان می شود.
   
بچه ها علاقه مند به خواندن کتاب های ترسناک به لحاظ روحی و روانی چه ویژگی هایی دارند؟
کودکان کنجکاو، دارای قوه تخیل قوی و هیجان طلب ممکن است تمایل بیشتری به
خواندن یا شنیدن این گونه داستان ها نشان دهند. البته گاه کودکانی که زیاد
می ترسند، نیز به دلیل واکنش ضد ترس به کتاب های ترسناک علاقه مند می شوند.
   
آن دسته از کودکانی که تمایل به خواندن کتاب های احساسی دارند روحیه شان چگونه است؟
کودکانی که درک عاطفی قوی تری دارند یا احساسات دیگران را بیشتر درک کرده
یا تحت تاثیر عواطف قرار می گیرند، موضوع های عاطفی را بیشتر دنبال می
کنند.
   
کودکانی که به سراغ کتاب های تخیلی می روند، زمینه های شخصیتی شان چگونه است؟
کودکان کنجکاو و باهوش و هیجان طلب ممکن است از خواندن کتاب های تخیلی لذت
ببرند. اگر تخیل این کودکان تمرینی برای نزدیک شدن به واقعیت باشد و آگاهی
آنان نیز همزمان رشد کند باعث خلاقیت و نوآوری خواهد شد، ولی اگر راهی برای
گریز از واقعیت باشد اثر معکوس برجا خواهد گذاشت.
   
باتوجه به تفاوت های فرهنگی چقدر به خواندن کتاب های قصه ترجمه شده و آشنایی ذهنی کودکان با قهرمانان کتاب های خارجی توصیه می کنید؟
گاهی به دلیل نامانوس بودن قهرمان داستان های بیگانه ممکن است کودکان دچار
احساس تعارض با دنیای واقعی خود شوند و نتوانند الگوی مناسبی از آن کسب
کنند. البته اگر قهرمان هایی که تعارض کمتری با محیط واقعی و فرهنگ ما
دارند، انتخاب شوند سبب توسعه شناخت کودک از یک دنیای بزرگتر خواهد شد.
   
قصه گویی و تعریف کردن داستان تا چه اندازه در گوینده قصه تاثیرگذار است؟
گوینده قصه با بهره گیری از نقش قهرمانان داستان ممکن است با کودک ارتباط
بهتر و موثرتری برقرار کند و موضوعاتی را که به طور مستقیم قابل انتقال به
کودک نیست به این وسیله به او منتقل شود. این شیوه رابطه آن ها را تسهیل می
کند. والدین نیز با قصه گویی و استفاده از قهرمانان و شخصیت های داستان در
آموزش رفتارهای مناسب و تربیت کودکان نقش بهتری را ایفا می کنند.
برخی اوقات گوینده قصه، قصد دارد با تعریف داستان احساسات درونی خود را
منعکس کند و با برون ریزی احساسات از طریق داستان و قصه، حرف هایی را که در
بیان آن عاجز است، به طور غیرمستقیم مطرح خواهد کرد و این در تخلیه هیجانی
فرد گوینده قصه تاثیرگذار است.


قصه گفتن براي تكامل مغز نوزاد لازم است

متخصصان روان شناسي ، قصه گفتن را براي تكامل مغز نوزادان و كودكان
لازم مي دانند و مي‌گويند: با قصه‌گويي ، علاوه بر شناساندن صداي
والدين ، صحبت كردن براي كودك راحت مي‌شود و كلمات را صحيح و كامل
ادا مي‌كند

 

دكتر”نرگس كچوئي ” روان شناس، در گفت و گو با ايرنا گفت: والدين
براين باورند كه نوزاد هيچ چيز را متوجه نمي‌شود و لازم نيست با او
حرف بزنند، اين در حالي كه مغز نوزاد آماده براي پذيرش و يادگيري است
و دوست دارد صداي والدين خود را بشنود و با محيط آشنا شود

وي گفت : والدين حتما بايد نام اشيا ، غذا،اسباب‌بازي و يا هرچيز
ديگري را كه به نوزاد مي‌دهند براي او بگويند و زماني كه كودك سعي مي‌كند
به هر لفظي كلمه را ادا كند صحبت كردن او را قطع نكنند و اجازه دهند
آن گونه كه راحت است آن را تلفظ كند

 

وي بااشاره به اينكه
نوزادان به صداي افراد مونث بهترين پاسخ را
مي‌دهند
، افزود : مطالعات نشان داده است كه صحبت با زبان كودك ،
باعث تاخير در تكامل گفتار نمي‌شود ، اما والدين بايد سعي كنند در
صحبت با كودك تركيبي از لغات بزرگسالان را با صداي بچه گانه مورد
استفاده قرار دهند

 

كچوئي گفت : در واقع با اين عمل بسترسازي مناسبي را براي كودك در
اداي صحيح كلمات فراهم كرده‌ايم

دكتر “محمود رسالتي” روان شناس نيز با اشاره به اينكه از چهار
ماهگي به بعد، پنج حس نوزاد از تعامل و واكنش بيشتري برخوردار مي‌شود،
گفت :بينايي كودكان بعد ازچهارماهگي در حال افزايش است به طوري كه
توانايي پي‌گيري اجسام متحرك را از خود نشان مي‌دهد

 

وي افزود : والدين بايد بعد از چند ماه فضاي اتاق كودك را تغيير
دهند و او را با ديگر فضاهاي بيرون از خانه و ديگر افراد خانواه آشنا
كنند

وي اضافه كرد: كودكان علاقه‌مند به ديدن عكسهايي با رنگهاي شاد و
پيچيده مي باشند بنابر اين بايد براي آنها كتابهاي داستاني تهيه شود
كه رنگي وبا تصويرهاي بزرگ باشد زيرا اين عمل باعث افزايش آشنايي و
عكس العمل كودك مي‌شود

 

رسالتي با اشاره به اينكه
حس شنوايي كودك نسبت به تكلم او حساس‌تر است، گفت:كودك دوست دارد صداهاي مختلف را بشنود و در مقابل آنها بسته
به علاقه عكس العمل نشان مي‌دهد به طوري كه حتي آنها را تقليد مي‌كند
و منتظر تشويق والدين مي‌ماند

رسالتي گفت: والدين بايد حس چشايي فرزندان خود را تحريك كنند و
بشناسند زيرا برخي از كودكان نسبت به يك سري از غذاها و طعم‌ها آلرژي
دارند كه اين خود باعث بيماري و بيقراري كودكان مي‌شود

 

وي افزود : درباره حس لامسه كودكان بايد اجازه داد آنها همه چيز
را در خصوص زبري ، نرمي ، گرماو سرما احساس كنند تا بتوانند در مقابل
آنها عكس العمل نشان بدهند

وي اضافه كرد : اولين پله براي بيدار و فعال كردن اين حس در
نوزادان نوازش و در آغوش گرفتن آنها است زيرا با اين عمل به او اين
احساس منتقل مي شود كه او را دوست دارند و جايش امن است

 


قصه و تأثير آن در تربيت كودكان




http://www.urmiacity.com

 


اين مطلب در چهار قسمت ارائه مي شود.

 


( قسمت اول )


در كشور ما به رغم وجود گنجينه هاي علم
و معرفت و داستآنها و افسانه هاي زيبا و آموزنده، اوليا و مربيان
بيشترين وقت خود را به مسائل آموزشي كودكان اختصاص مي دهند و دانش
آموزان نيز در خانه و مدرسه بيشتر اوقات خود را صرف يادگيري هاي غير
فعال كرده، از سختي و خشكي دروس و اضطراب امتحان و نمره رنج مي برند.
بدين ترتيب اغلب اوليا و مربيان از هدف اصلي تعليم و تربيت كه پرورش
انسان هاي خلاق، مبتكر و كارآمد است، باز مي مانند.


هدف از ذكر اين مطالب آشنايي شما با
روش هاي قصه خواني و قصه گويي براي كودكان دبستاني است كه نقش بسزايي
در رشد و شكوفايي خلاقيت در كودكان دارد.


ادبيات كودكان چيست؟


ادبيات كودكان شامل قصه، شعر، نمايش،
افسانه و داستان است. ادبيات كودكان عبارت است از تلاشي هنرمندانه در
قالب كلام، براي هدايت كودك به سوي رشد، با زبان و شيوه اي مناسب و
در خور فهم او. به بياني ديگر، ادبيات عبارت است از چگونگي تعبير و
بيان احساسات، عواطف و افكار به وسيله ي كلمات در اشكال و صورت هاي
گوناگون.


ادبيات، كودك را در همه ي اوقات زندگي
پرورش مي دهد و باعث مسرت خاطر، وسعت تخيل و قوت تصور او مي شود و
نيز نيروي ابتكار و ابداع به او مي بخشد. داستآنها و اشعاري كه
كودكان مي خوانند و مي شنوند اثري عميق در فكر و روحيه ي آنان مي
گذارد و ايشان را براي رويارويي با مسائل رشد و معاشرت با ديگران
آماده مي سازد و نيز در درك و فهم مشكلات زندگي آنان را ياري مي كند.


ادبيات كودك، به ويژه در زمينه هاي
زبان آموزي و آموختن كلمات تازه به كودكان، نقش قاطعي دارد.


هدف هاي برنامه ي ادبيات كودكان در
آموزش و پرورش دوره ي ابتدايي عبارت اند از:

۱-   

كمك به پرورش قدرت بيان و عواطف و
افكار كودكان.

۲-   

تقويت و پرورش نيروي تخيل در كودكان.

۳-   

تحريك قوه ي ابتكار و ابداع در كودكان.

۴-   

ايجاد عشق و علاقه به ادبيات در
كودكان.


در تعريف ادبيات كودكان مي توان گفت:
مجموعه ي نوشته ها، سروده ها و گفتارهايي است كه از طرف بزرگسالان
جامعه براي استفاده ي خردسالان فراهم مي آيد، يا خردسالان خود خالق
آن هستند.

۵-   

رشد اعتماد به نفس كودك و علاقه مند
ساختن او به آزادي و عدالت اجتماعي.

۶- 

برآورده كردن نيازهاي عاطفي كودك و
آماده ساختن او براي دريافت پيام هاي اخلاقي و انساني و شهروندي خوب
بودن.

 تأثير
قصه در كودكان


داستان و قصه نقش بسيار مهمي در تكوين
شخصيت كودك دارد. از طريق قصه ها و داستان هاي خوب، كودك به بسياري
از ارزش هاي اخلاقي پي مي برد. پايداري، شجاعت، نوع دوستي، اميدواري،
آزادگي، جوانمردي، طرفداري از حق و حقيقت و استقامت در مقابل زور و
ستم ارزش هايي هستند كه هسته ي مركزي بسياري از قصه ها و داستآنها را
تشكيل مي دهند.


پرورش حس زيبايي شناسي در كودك، متوجه
ساختن كودك به دنيايي كه اطرافش را فرا گرفته، پرورش عادات مفيد در
كودك، تشويق حس استقلال طلبي و خلاقيت كودك هدف هاي اصلي طرح قصه هاي
خوب براي كودكان است.


انتخاب قصه هاي مناسب


مسئله ي انتخاب كردن قصه، با توجه به
انبوه موادي كه در اختيار قصه گوست، به ويژه براي قصه گوهاي تازه كار
و مبتدي، مشكلي اساسي است. حتي بهترين و برجسته ترين قصه گوهاي حرفه
اي هم قادر به گفتن هر داستاني نيستند. قصه گو، قهرمانان خود را از
قصه هايي مي سازد كه با شخصيت خاص و سبك او متناسب باشند. قصه گوي
تازه كار، ابتدا بايد سعي كند كه ويژگي هاي شخصيت و سبك گويش خود را
ارزيابي كند. سپس از خودش بپرسد: چه نوع داستان هايي را مي توانم
مؤثر و خوب بيان كنم؟ چگونه مي توانم شخصيت خود را با قصه هماهنگ كنم
تا هر دو بتوانيم با شنونده ارتباط برقرار كنيم؟


پس از آن كه قصه گو كار انتخاب كردن را
تمام كرد، وارد مرحله ي آماده كردن داستان براي گفتن مي شود كه از
مهم ترين گام هايي است كه در جهت به كار گرفتن فن قصه گويي برداشته
مي شود. قصه گو بايد به خاطر داشته باشد كه كار او از بر كردن يا از
رو خواندن نيست، بلكه كار او قصه گفتن است كه مانند تجربه اي يگانه
باقي مي ماند.


از بر كردن قصه اغلب نخستين مانعي است
كه راه سير طبيعي و خودانگيخته ي يك قصه گويي موفق را سد مي كند.
قاعده ي درست اين است كه هرگز نبايد داستاني را براي «گفتن» به خاطر
سپرد، بلكه با توجه به ساختمان قصه، به خاطر سپردن طرح آن كافي است.


انتخاب و آماده كردن داستان، نخستين
گام ها در راه پيشبرد هنر قصه گويي است و هنر قصه گويي بر آنها
استوار مي شود. قصه گوهاي مبتدي و تازه كار به زودي متوجه مي شوند
زماني را كه براي رسيدن به اين مرحله از رشد سپري كرده اند، سرمايه
گذاري مفيدي بوده است.


آماده كردن ذهن و بيان ، در ارائه ي
موفقيت آميز يك قصه مهم ترين مُتغيّر به شمار مي آيد. بدون اين
انتخاب و آماده كردن بسيار دقيق، قصه گو نبايد انتظار به دست آوردن
يك تجربه ي موفق را داشته باشد.



    ویدیو : تاثیر قصه گفتن برای کودک
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b