انشایی در مورد عید فطر

عید سعید فطر؛ روزپاداش(اعمال روز عیدفطر)

عيد سعيد فطر

 

عيد فطر يكى از دو عيد بزرگ در سنت اسلامى
است كه درباره آن احاديث و روايات بيشمار وارد شده است. مسلمانان روزه دار
كه ماه رمضان را به روزه دارى به پا داشته و از خوردن و آشاميدن و بسيارى
از كارهاى مباح ديگر امتناع ورزيده اند، اكنون پس از گذشت ماه رمضان در
نخستين روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند می طلبند، اجر و پاداشى
كه خود خداوند به آنان وعده داده است.

اميرالمؤمنين على(عليه السلام) در يكى از اعياد فطر خطبه‏ اى خوانده ‏اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بيم داده‏اند.

خطب اميرالمومنين على بن ابى طالب عليه السلام يوم الفطر فقال:

ايها
الناس! ان يومكم هذا يوم يثاب فيه المحسنون و يخسر فيه المبطلون و هو اشبه
بيوم قيامكم، فاذكروا بخروجكم من منازلكم الى مصلاكم خروجكم من الاجداث
الى ربكم و اذكروا بوقوفكم فى مصلاكم و وقوفكم بين يدى ربكم، و اذكروا
برجوعكم الى منازلكم، رجوعكم الى منازلكم فى الجنه.

عباد
الله! ان ادنى ما للصائمين و الصائمات ان يناديهم ملك فى آخر يوم من شهر
رمضان، ابشروا عباد الله فقد غفر لكم ما سلف من ذنوبكم فانظروا كيف تكونون
فيما تستانفون (۱)

اى مردم!
اين روز شما روزى است كه نيكوكاران در آن پاداش مى‏گيرند و زيانكاران و
تبهكاران در آن مايوس و نا اميد مى‏گردند و اين شباهتى زياد به روز
قيامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جايگاه نماز عيد شدن به
ياد آوريد خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوى پروردگار، و با ايستادن در
جايگاه نماز به ياد آوريد ايستادن در برابر پروردگارتان را و با بازگشت‏به
سوى منازل خود، متذكر شويد بازگشتتان را به سوى منازلتان در بهشت‏برين، اى
بندگان خدا، كمترين چيزى كه به زنان و مردان روزه‏دار داده مى‏شود اين است
كه فرشته‏اى در آخرين روز ماه رمضان به آنان ندا میدهد و میگويد:

«هان!بشارتتان باد، اى بندگان خدا كه گناهان گذشته‏تان آمرزيده شد، پس به فكر آينده خويش باشيد كه چگونه بقيه ايام را بگذرانيد.»

عارف وارسته ملكى تبريزى درباره عيد فطر
آورده است: «عيد فطر روزى است كه خداوند آن را از ميان ديگر روزها بر گزيده
است و ويژه هديه بخشيدن و جايزه دادن به بندگان خويش ساخته و آنان را
اجازه داده است تا در اين روز نزد حضرت او گرد آيند و بر خوان كرم او
بنشينند و ادب بندگى بجاى آرند، چشم اميد به درگاه او دوزند و از خطاهاى
خويش پوزش خواهند، نيازهاى خويش به نزد او آرند و آرزوهاى خويش از او
خواهند ونيز آنان را وعده و مژده داده است كه هر نيازى به او آرند، بر آوره
و بيش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشند و از مهربانى و بنده‏نوازى،
بخشايش و كارسازى در حق آنان روا دارد كه گمان نيز نمى‏برند.» (۲)

روز اول ماه شوال را بدين سبب عيد فطر
خوانده‏اند كه در اين روز، امر امساك و صوم از خوردن و آشاميدن برداشته شده
و رخصت داده شد كه مؤمنان در روز افطار كنند و روزه خود را بشكنند فطر و
فطر و فطور به معناى خوردن و آشاميدن، ابتداى خوردن و آشاميدن است و نيز
گفته شده است كه به معناى آغاز خوردن و آشاميدن است پس از مدتى از نخوردن و
نياشاميدن. ابتداى خوردن و آشاميدن را افطار مى‏نامند و از اين رو است كه
پس از اتمام روز و هنگامى كه مغرب شرعى در روزهاى ماه رمضان، شروع مى‏شود
انسان افطار مى‏كند يعنى اجازه خوردن پس از امساك از خوردن به او داده
مى‏شود.

اعمال روز عید فطر:

عيد فطر داراى اعمال و عباداتى است كه در روايات معصومين(ع) به آنها پرداخته شده و ادعيه خاصى نيز آمده است.

از سخنان معصومين(ع) چنين مستفاد می ‏شود
كه روز عيد فطر، روز گرفتن مزد است. و لذا در اين روز مستحب است كه انسان
بسيار دعا كند و به ياد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلى نگذراند و
خير دنيا و آخرت را بطلبد.

و در قنوت نماز عيد مى‏خوانيم:

«… اسئلك
بحق هذا اليوم الذى جعلته للمسلمين عيدا و لمحمد صلى الله عليه و آله ذخرا
و شرفا و كرامة و مزيدا ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تدخلنى فى كل خير
ادخلت فيه محمدا و آل محمد و ان تخرجنى من كل سوء اخرجت منه محمدا و آل
محمد، صلواتك عليه و عليهم اللهم انى اسالك خير ما سئلك عبادك الصالحون و
اعوذ بك مما استعاذ منه عبادك المخلصون‏»

بارالها!
به حق اين روزى كه آن را براى مسلمانان عيد و براى محمد(ص) ذخيره و شرافت و
كرامت و فضيلت قرار دادى از تو مى‏خواهم كه بر محمد و آل محمد درود بفرستى
و مرا در هر خيرى وارد كنى كه محمد و آل محمد را در آن وارد كردى و از هر
سوء و بدى خارج سازى كه محمد و آل محمد را خارج ساختى، درود و صلوات تو بر
او و آنها، خداوندا، از تو مى‏طلبم آنچه بندگان شايسته‏ات از تو خواستند و
به تو پناه مى‏برم از آنچه بندگان خالصت‏به تو پناه بردند.

در صحيفه سجاديه نيز دعايى از امام سجاد(ع) به مناسبت وداع ماه مبارك رمضان و استقبال عيد سعيد فطر وارد شده است:

«اللهم صل
على محمد و آله و اجبر مصيبتنا بشهرنا و بارك لنا فى يوم عيدنا و فطرنا و
اجعله من خير يوم مر علينا، اجلبه لعفو و امحاه لذنب و اغفرلنا ما خفى من
ذنوبنا و ما علن … اللهم انا نتوب اليك فى يوم فطرنا الذى جعلته للمؤمنين
عيدا و سرورا و لاهل ملتك مجمعا و محتشدا، من كل ذنب اذنبناه او سوء
اسلفناه او خاطر شرا اضمرناه توبة من لا ينطوى على رجوع الى.»

پروردگارا!
بر محمد و آل محمد درود فرست و مصيبت ما را در اين ماه جبران كن و روز فطر
را بر ما عيدى مبارك و خجسته بگردان و آن را از بهترين روزهايى قرار ده كه
بر ما گذشته است كه در اين روز بيشتر ما را مورد عفو قرار دهى و گناهانمان
را بشوئى و خداوندا بر ما ببخشايى آنچه در پنهان و آشكارا گناه گردانيم
… خداوندا! در اين روز عيد فطرمان كه براى مؤمنان روز عيد و خوشحالى و
براى مسلمانان روز اجتماع و گردهمائى قرار دادى از هر گناهى كه مرتكب
شده‏ايم و هر كار بدى كه كرده‏ايم و هر نيت ناشايسته‏اى كه در ضميرمان نقش
بسته است‏به سوى تو باز مى‏گرديم و توبه مى‏كنيم، توبه‏اى كه در آن
بازگشت‏به گناه هرگز نباشد و بازگشتى كه در آن هرگز روى آوردن به معصيت
نباشد. بارالها! اين عيد را بر تمام مؤمنان مبارك گردان و در اين روز، ما
را توفيق بازگشت‏به سويت و توبه از گناهان عطا فرما.» (۳)

—————————-


مقاله ای درباره عید فطر

 ۱٫ واژه
عید، در اصل از فعل عاد (عود) یعود اشتقاق یافته است و معانى مختلفى براى
آن ذکر کرده‏اند، از جمله: «خوى گرفته‏»، «هر چه باز آید از اندوه و بیمارى
و غم و اندیشه و مانند آن‏»، «روز فراهم آمدن قوم‏»، «هر روز که در آن،
انجمن یا تذکار فضیلت‏مند یا حادثه بزرگى باشد»، گویند از آن رو به این نام
خوانده شده است که هر سال شادى نوینى باز آرد. (۲)

ابن منظور در لسان العرب گفته است که برخى بر آن هستند که اصل
واژه عید از «عاده‏» است، زیرا آنان (قوم)، به جمع آمدن در آن روز، عادت
کرده‏اند. (۳)

چنانکه گفته شده است: «القلب یعتاده من حبها عید.»

و نیز یزید بن حکم ثقفى در ستایش سلیمان بن عبد الملک گفته است:

امسى باسماء هذا القلب معمودا

اذا اقول صحا یعتاده عیدا (۴)

به گفته ازهرى: عید در نزد عرب، زمانى است که در آن شادیها یا
اندوه‏ها، باز مى‏گردد و تکرار مى‏شود. ابن اعرابى آن را منحصر به شادیها
دانسته است. (۵)

واژه عید تنها یکبار در قرآن به کار رفته است:

«اللهم ربنا انزل علینا مائده من السماء تکون لنا عیدا لاولنا و آخرنا و آیه منک‏» (۶)

در تفسیر نمونه ذیل این آیه گفته شده است: «عید در لغت از
ماده عود به معنى بازگشت است، و لذا به روزهایى که مشکلات قوم و جمعیتى
برطرف مى‏شود و بازگشت‏به پیروزیها و راحتیهاى نخستین مى‏کند عید گفته
مى‏شود، و در اعیاد اسلامى به مناسبت اینکه در پرتو اطاعت‏یک ماه مبارک
رمضان و یا انجام فریضه بزرگ حج، صفا و پاکى فطرى نخستین به روح و جان باز
مى‏گردد، و آلودگیهایى که بر خلاف فطرت است، از میان مى‏رود، عید گفته شده
است. و از آنجا که روز نزول مائده نیز، روز بازگشت‏به پیروزى و پاکى و
ایمان به خدا بوده است، حضرت مسیح(ع) آن را عید نامیده است. همان طور که در
روایات وارد شده، نزول مائده در روز یکشنبه بوده و شاید یکى از علل احترام
روز یکشنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده است.

روایتى که از على(ع) نقل شده: «و کل یوم لا یعصى الله فیه فهو
یوم عید» هر روز که در آن معصیت‏خدا نشود، روز عید است، نیز اشاره به همین
موضوع دارد، زیرا روز ترک گناه، روز پیروزى و پاکى و بازگشت‏به فطرت
نخستین است. (۷)

از«سوید بن غفله‏» نقل شده است: در روز عید بر امیر المؤمنین على(ع) وارد شدم و دیدم که نزد او نان گندم و خطیفه (۸) و ملبنه (۹) است; پس به آن حضرت عرض کردم: روز عید و خطیفه؟!.

آن حضرت فرمود: «انما هذا عید من غفر له‏» این عید کسى است که آمرزیده شده است. (۱۰)

و نیز در یکى از اعیاد، آن حضرت فرمود:

«انما هو عید لمن قبل الله صیامه، و شکر قیامه، و کل یوم لا
یعصى الله فیه فهو یوم عید» امروز تنها عید کسى است که خداوند روزه‏اش را
پذیرفته و عبادتش را سپاس گزارده است; هر روزى که خداوند مورد نافرمانى
قرار نگیرد، عید راستین است.

در روایات اسلامى براى اعیاد – بویژه اعیاد مذهبى، از جمله عید فطر – آداب و رسوم خاصى مقدر شده; در حدیثى از معصوم(ع) آمده است.

«زینوا اعیادکم بالتکبیر»عیدهاى خودتان را با تکبیر زینت‏بخشید.

«زینوا العیدین بالتهلیل و التکبیر و التحمید و التقدیس‏» عید
فطر و قربان را با گفتن ذکر لا اله الا الله، الله اکبر، الحمد لله و
سبحان الله، زینت‏بخشید.

۲٫ عید فطر یکى از دو عید بزرگ
اسلامى است که درباره آن احادیث و روایات بیشمارى وارد شده است. مسلمانان
روزه‏ دار که ماه رمضان را به روزه گذرانده و از خوردن و آشامیدن و بسیارى
از کارهاى مباح دیگر امتناع ورزیده‏اند، اکنون پس از گذشت ماه رمضان در
نخستین روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند مى‏طلبند; اجر و پاداشى
که خود خداوند به آنان وعده داده است.

امیر المؤمنین(ع) در یکى از اعیاد فطر خطبه‏اى خوانده‏اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بیم داده‏اند:

خطب امیر المؤمنین على بن ابى طالب(ع) یوم الفطر فقال: «ایها
الناس! ان یومکم هذا یوم یثاب فیه المحسنون و یخسر فیه المبطلون و هو یوم
اشبه بیوم قیامکم، فاذکروا بخروجکم من منازلکم الى مصلاکم خروجکم من
الاجداث الى ربکم و اذکروا بوقوفکم فی مصلاکم وقوفکم بین یدى ربکم، و
اذکروا برجوعکم الى منازلکم رجوعکم الى منازلکم فی الجنه.

عباد الله! ان ادنى ما للصائمین و الصائمات ان ینادیهم ملک فی آخر یوم من شهر رمضان ابشروا عباد الله فقد غفر لکم ما سلف من ذنوبکم فانظروا کیف تکونون فیما تستانفون.» (۱۱)

اى مردم! این روز شما روزى است که نیکوکاران در آن پاداش
مى‏گیرند و زیانکاران و تبهکاران در آن مایوس و ناامید مى‏گردند و این
شباهتى زیاد به روز قیامت دارد. پس با خروج از منازل و رهسپارى به سوى
جایگاه نماز عید، خروجتان را از قبر و رفتنتان را به سوى پروردگار به یاد
آورید، و با ایستادن در جایگاه نماز، ایستادن در برابر پروردگارتان را یاد
کنید، و با بازگشت‏به سوى منازل خود، بازگشتتان به سوى منازلتان در
بهشت‏برین را متذکر شوید. اى بندگان خدا. کمترین چیزى که به زنان و مردان
روزه‏دار داده مى‏شود، این است که فرشته‏اى در آخرین روز ماه رمضان به آنان
ندا مى‏دهد و مى‏گوید: هان! بشارتتان باد، اى بندگان خدا که گناهان
گذشته‏اتان آمرزیده شد! پس به فکر آینده خویش باشید که چگونه بقیه ایام را
بگذرانید؟

عارف وارسته، «میرزا جواد آقا ملکى تبریزى‏» درباره عید فطر
آورده است: «عید فطر روزى است که خداوند آن را از میان دیگر روزها برگزیده
است و مخصوص هدیه بخشیدن و جایزه دادن به بندگان خویش ساخته است. خداوند به
آنان اجازه داده است تا در این روز نزد حضرتش گرد آیند و بر خوان کرم او
بنشینند و ادب بندگى به جاى آرند; چشم امید به درگاه او دوزند و از خطاهاى
خویش پوزش خواهند; نیازهاى خویش به نزد او آرند و آرزوهاى خویش از او
خواهند. و نیز آنان را وعده و مژده داده است که هر نیازى به او آرند،
برآورد و بیش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشد، از مهربانى و بنده‏نوازى،
بخشایش و کارسازى در حق آنان روا دارد که گمان نیز نمى‏برند.» (۱۲)

روز اول ماه شوال را بدین سبب عید فطر خوانده‏اند که در این
روز، امر امساک و صوم از خوردن و آشامیدن برداشته شد و رخصت داده شد که
مؤمنان در روز افطار کنند و روزه خود را بشکنند. فطر و فطر و فطور به معناى
خوردن و آشامیدن است و گفته شده است که به معناى آغاز خوردن و آشامیدن نیز
هست. به همین دلیل است که پس از اتمام روز و هنگام مغرب شرعى در روزهاى
ماه رمضان، انسان افطار مى‏کند، یعنى اجازه خوردن، پس از امساک از خوردن به
او داده مى‏شود.

عید فطر داراى اعمال و عباداتى است که در روایات معصومین(ع) به آنها پرداخته شده و ادعیه خاصى نیز درباره آن آمده است.

از سخنان معصومین(ع) چنین استفاده مى‏شود که روز عید فطر، روز
گرفتن مزد است، و لذا در این روز مستحب است که انسان بسیار دعا کند و به
یاد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلى نگذراند و خیر دنیا و آخرت را
بطلبد.

در قنوت نماز عید مى‏خوانیم:

«… اسئلک بحق هذا الیوم الذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمد صلى
الله علیه و آله ذخرا و شرفا و کرامه و مزیدا ان تصلى على محمد و آل محمد و
ان تدخلنى فی کل خیر ادخلت فیه محمدا و آل محمد و ان تخرجنى من کل سوء
اخرجت منه محمدا و آل محمد، صلواتک علیه و علیهم اللهم انى اسالک خیر ما
سئلک عبادک الصالحون و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون‏».

بارالها! به حق این روز که آن را براى مسلمانان عید و براى
محمد(ص) ذخیره و شرافت و کرامت و فضیلت قرار داد، از تو مى‏خواهم که بر
محمد و آل محمد درود بفرستى و مرا در هر خیرى وارد کنى که محمد و آل محمد
را در آن وارد کردى! و از هر سوء و بدى که محمد و آل محمد را از آن خارج
ساختى خارج کن! درود و صلوات تو بر او و آنها! خداوندا، از تو مى‏طلبم آنچه
بندگان شایسته‏ات از تو خواستند و به تو پناه مى‏برم از آنچه بندگان
خالصت‏به تو پناه بردند.

در صحیفه سجادیه نیز دعایى از امام سجاد(ع) به مناسب وداع ماه مبارک رمضان و استقبال عید سعید فطر وارد شده است:

«اللهم صل على محمد و آله و اجبر مصیبتنا بشهرنا و بارک لنا
فی یوم عیدنا و فطرنا و اجعله من خیر یوم مر علینا، اجلبه لعفو و امحاه
لذنب و اغفر لنا ما خفى من ذنوبنا و ما علن… اللهم انا نتوب الیک فی یوم
فطرنا الذی جعلته للمؤمنین عیدا و سرورا و لاهل ملتک مجمعا و محتشدا، من کل
ذنب اذنبناه او سوء اسلفناه او خاطر شر اضمرناه توبه من لا ینطوى على رجوع
الى ذنب و لا یعود بعدها فی خطیئه.»

پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصیبت ما را در این
ماه جبران کن و روز فطر را بر ما عیدى مبارک و خجسته بگردان و آن را از
بهترین روزهایى قرار ده که بر ما گذشته است: که در این روز بیشتر ما را
مورد عفو قرار دهى و گناهانمان را بشویى و بر ما ببخشایى گناهانى را که در
پنهان و آشکارا انجام دادیم… خداوندا! در این روز عید فطر، که براى مؤمنان
روز عید و خوشحالى و براى مسلمانان روز اجتماع و گردهمایى است، از هر گناهى
که مرتکب شده‏ایم و هر کار بدى که کرده‏ایم و هر نیت ناشایسته‏اى که در
ضمیرمان نقش بسته است‏به سوى تو باز مى‏گردیم و توبه مى‏کنیم، توبه‏اى که
در آن بازگشت‏به گناه هرگز نباشد و بازگشتى که در آن هرگز روى آوردن به
معصیت نباشد.

بارالها!این عید را بر تمام مؤمنان مبارک گردان و در این روز، ما را توفیق بازگشت‏به سوى خود و توبه از گناهان عطا فرما. (۱۳)

.

.

.

ویژگی های عید فطر از زبان مولا

امیر المؤمنین(ع) در خطبه عید فطر مى‏فرماید:

«الا و ان المضمار الیوم و السباق غدا الا و ان السبقه الجنه و الغایه النار». (۱۴)

دنیا محل مسابقه است و آخرت زمان اجر گرفتن، بهشت جایزه برندگان این
مسابقه و جهنم جزاى بازندگان است. در روایتى از فرزند گرامیش چنین آمده
است:

«مر الحسن (ع) فى یوم فطر بقوم یلعبون و یضحکون فوقف على رؤوسهم، فقال:
ان الله جعل شهر رمضان مضمارا لخلقه، فیستبقون فیه بطاعته الى مرضاته، فسبق
قوم ففازوا، و قصر آخرون فخابوا، فالعجب کل العجب من ضاحک لاعب فی الیوم
الذی یثاب فیه المحسنون و یخسر فیه المبطلون و ایم الله لو کشف الغطاء
لعلموا ان المحسن مشغول باحسانه و المسى‏ء مشغول باسائته. ثم مضى‏». (۱۵)

در این حدیث، امام حسن (ع) انجام اعمال عبادى در ماه مبارک رمضان را،
تشبیه به مسابقه بین افراد نموده ‏اند و عید فطر را زمان اخذ جوایز برندگان
آن مى‏دانند.

لذا حضرت على (ع) در ویژگى‏هاى عید فطر مى‏فرمایند:

۱- روزى که نیکوکاران ثواب مى‏برند.

«هذا یوم یثاب فیه المحسنون‏».

۲- روزى که گنهکاران زیان مى‏بینند.

«و خسر فیه المبطلون‏»

۳- شبیه‏ترین روز به روز قیامت است.

«اشبه بیوم قیامکم‏».

چون در قیامت عده‏ اى که زیان کارند، تاسف مى‏خورند و غضبناک مى‏گردند و
عده‏اى که نیکوکارند رستگار و متنعم به نعمتهاى الهى مى‏شوند.

۴- روز عبرت گرفتن.

«فاذکروا بخروجکم‏»

وقتى از منازلتان براى خواندن نماز عید خارج مى‏شوید، به یاد آورید
زمانى را که از منزل بدن خود خارج خواهید شد و سوى خداى خود خواهید رفت.

«من الاجداث الى ربکم‏»

وقتى در جایگاه نماز خود مى‏ایستید به یاد آورید زمانى را که در محضر عدل الهى مى‏ایستید و از شما حسابرسى مى‏کنند.

«و اذکروا وقوفکم بین یدى ربکم‏»

وقتى از نماز به منازلتان بر مى‏گردید به یاد آورید زمانى را که به منازل خود در بهشت‏خواهید رفت.

«و اذکروا منازلکم فى الجنه‏»

۵- روز بشارت غفران و بخشش الهى.

«ابشروا عباد الله فقد غفر لکم ما سلف من ذنوبکم‏».



    ویدیو : انشایی در مورد عید فطر
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b